Eğer bu özelliklere sahip değilseniz ne mutlu size, çünkü muhtemelen iş ve özel hayatınızda bu tür insanlara rastlıyor ve onları anlamakta güçlük çekiyor olabilirsiniz.

Kifayetsiz muhteris İngilizce’de “confidence of the incompetent” yani yeteneksizin güveni ya da cahil cesareti olarak geçmektedir. Kifayetsiz muhterisi daha iyi anlamak için Dunning-Kruger etkisini ya da sendromunu incelemek en doğru yöntem olacaktır.

Dunning-Kruger Etkisi

Dunning-Kruger etkisi, insanların gerçekte olduğundan daha akıllı ve daha yetenekli olduklarına inandıkları bir tür bilişsel önyargıdır. Esasen, düşük yetenekli insanlar kendi yetersizliklerini tanımak için gerekli becerilere sahip değildir. Zayıf öz farkındalık ve düşük bilişsel yeteneğin birleşimi,  onların kendi yeteneklerini abartmasına neden olmaktadır.

Dunning-Kruger etkisi, birçok insanın bildiği “aptalların kendi aptallıklarına karşı kör olduğu” gerçeğinin bilimsel bir açıklamasıdır. 

Dunning-Kruger Etkisine Genel Bakış

Bu fenomen, belki de bir tatilde aile eşrafınızla ya da arkadaşlarınızla yemek masasının etrafında sohbet ederken deneyimlediğiniz bir şey olabilir. Yemek boyunca masadakilerden birisi; uzun uzun bir konu hakkında konuşmaya başlar, büyük bir özgüvenle ve belki de kibirle kendi fikrinin haklılığını ve diğer herkesin fikrinin aptalca, bilgisizce ve yanlış olduğunu söyler. Odadaki herkesin bu kişinin ne hakkında konuştuğuna dair hiçbir fikri olmayabilir, ancak yine de kendi cehaletinden açıkça habersiz davranır.

Dunning-Kruger etkisi, Cornell Üniversitesi psikologları David Dunning ve Justin Kruger’in 1999 tarihli bir makalesine dayanıyor. Yaptıkları deneysel çalışmada katılımcıları mantık, dilbilgisi ve mizah üzerinde test ettiler ve düşük performans gösterenlerin kendi becerilerini ortalamanın çok üzerinde derecelendirdiğini tespit ettiler.

David Dunning ve Justin Kruger, Dunning-Kruger Sendromu ile 2000 yılında Nobel ödülü kazandılar.

Araştırma

Örneğin bir deneyde Dunning ve Kruger, 65 katılımcıdan farklı şakaların ne kadar komik olduğunu değerlendirmelerini istedi. Katılımcılardan bazıları diğer insanların neyi komik bulacağına karar vermede son derece yetersizdi. Yine de bu kişiler kendilerinin mükemmel mizah anlayışına sahip olduklarını ifade ettiler.

Araştırmacılara göre, beceriksiz insanlar sadece kötü performans göstermemekte, aynı zamanda kendi çalışmalarının kalitesini doğru bir şekilde değerlendirememektedir. Sınavlarda başarısız puan alan öğrencilerin bazen çok daha yüksek bir puanı hak ettiklerini hissetmelerinin nedeni de budur. Kendi bilgi ve yeteneklerini abartırlar ve performanslarının zayıflığını bir türlü göremezler.

Düşük performans gösteren kişiler, diğer insanların beceri ve yetkinlik seviyelerini tanıyamazlar; bu da kendilerini sürekli olarak diğerlerinden daha iyi, daha yetenekli ve daha bilgili olarak görmelerinin bir nedenidir.

Bu etkinin insanların inandıkları şeyler, aldıkları kararlar ve yaptıkları eylemler üzerinde derin bir etkisi olabilir. Dunning ve Ehrlinger bir çalışmada; kadınların bir bilim yarışmasında erkeklere eşit performans gösterdiğini, ancak kadınların erkeklerden daha az bilimsel akıl yürütme yeteneklerine sahip olduklarına inandıkları için performanslarını hafife aldıklarını keşfetti. Araştırmacılar ayrıca bu inancın bir sonucu olarak, bu kadınların bir bilim yarışmasına katılmayı reddetme olasılıklarının daha yüksek olduğunu buldu.

Dunning ve meslektaşları; katılımcılara siyaset, biyoloji, fizik ve coğrafya da dahil olmak üzere çeşitli terimlere aşina olup olmadıklarını sordukları deneyler de yaptılar. Konuyla ilgili gerçek kavramların yanı sıra, tamamen oluşturulmuş terimleri de sorguladılar.

Bu tür bir çalışmada, katılımcıların yaklaşık %90’ı uydurma terimler hakkında en azından biraz bilgi sahibi olduklarını iddia etmiştir. Dunning-Kruger etkisi ile ilgili diğer bulgularla tutarlı olarak, bazı katılımcılar bir konu hakkında bilgileri olduklarını iddia ettikçe, anlamsız terimlere aşina olduklarını iddia etme olasılıkları da armaktadır. Dunning’in belirttiği gibi; cehaletle ilgili en büyük sorun, tıpkı uzmanlık gibi hissettirmesidir.

Dunning-Kruger Etkisinin Nedenleri

Peki bu psikolojik etkiyi açıklayan nedir? Bazı insanlar düşündükleri kadar yetenekli ve zeki olmadıklarını anlamak için neden bu kadar kör? 

Dunning ve Kruger, bu fenomenin “çift yük” olarak adlandırdıkları şeyden kaynaklandığını öne sürüyor. İnsanlar sadece beceriksiz değildir;  beceriksizlikleri onları ne kadar beceriksiz olduklarını anlamaları için zihinsel yeteneklerden uzaklaştırır.

Beceriksiz insanlar:

• Kendi beceri seviyelerini abartır.
• Diğer insanların gerçek beceri ve uzmanlıklarını tanıyamaz.
• Kendi hatalarını ve beceri eksikliklerini fark edemez.

Dunning; bir görevde iyi olmak için gerekli olan bilgi ve becerilerin, bir kişinin o görevde iyi olmadığını anlaması için ihtiyaç duyduğu niteliklerin aynısı olduğuna dikkat çekmiştir. Eğer bir kişi bu yeteneklerden yoksunsa, sadece o görevde kötü değil; kendi yetersizliğinden de habersiz kalır.

Beceri Eksikliğini Tanıma

Dunning, beceri ve uzmanlıktaki eksikliklerin iki yönlü bir sorun yarattığını ileri sürmektedir. Birincisi, bu açıklar insanların yetersiz oldukları alanda kötü performans göstermelerine neden olur. İkincisi, hatalı ve eksik yönlerini göremezler.

Üstbiliş Eksikliği

Dunning-Kruger etkisi aynı zamanda üstbilişteki güçlüklerle veya geri çekilip kişinin dışarıdan kendi davranış ve yeteneklerine bakma yeteneği ile de ilgilidir. İnsanlar kendilerini sadece kendi sınırlı ve oldukça öznel bakış açılarıyla değerlendirebilirler. Bu sınırlı bakış açısıyla kendilerini son derece yetenekli, bilgili ve diğerlerinden daha üstün görürler. Bu nedenle, insanlar bazen kendi yetenekleri hakkında daha gerçekçi bir görüşe sahip olmak için mücadele ederler.

Biraz Bilgi Aşırı Güvene Neden Olabilir

Katkıda bulunan bir başka faktör, bazen bir konu hakkındaki küçük bir bilginin, insanların yanlışlıkla, bilmesi gereken her şeyi bildiğine inanmalarına neden olabilmesidir. Bir kişi bir konu hakkında en ince farkındalığa sahip olabilir, ancak Dunning-Kruger etkisi sayesinde bir uzman olduğuna inanır.

Etkiye katkıda bulunabilecek diğer faktörler, sezgilerimizi kullanmamıza veya hızlı bir şekilde karar vermemize izin veren zihinsel kısayollarımızı ve sahip olduğumuz kalıpları arama eğilimimizi içerir. Zihinlerimiz, günlük olarak ele aldığımız farklı bilgi dizisini anlamaya çalışmak için hazırlanmıştır. Karışıklığı kesmeye ve bireysel dünyalarımızdaki kendi yeteneklerimizi ve performansımızı yorumlamaya çalışırken, ne kadar iyi olduğumuzu doğru bir şekilde yargılamak için bazen tamamen başarısız olmamız şaşırtıcı olmayabilir.

Dunning-Kruger Etkisinden Kimler Etkilenir?

Ne yazık ki, hepimiz etkilenebiliriz. Çünkü ne kadar bilgili ya da deneyimli olursak olalım, herkesin bilgisiz ve yetersiz oldukları alanlar vardır. Birçok alanda akıllı ve yetenekli olabilirsiniz, ancak hiç kimse her konuda uzman değildir.

Gerçek şu ki, herkes bu fenomene karşı hassastır ve aslında çoğumuz muhtemelen şaşırtıcı bir şekilde bunu deneyimliyoruz. Bir alanda gerçek uzman olan kişiler, zeka ve bilgilerinin daha az aşina oldukları diğer alanlara taşındıklarına yanlışlıkla inanabilirler. Örneğin, parlak bir bilim adamı çok kötü bir yazar olabilir. Bilim insanının kendi beceri eksikliklerini tanıması için, gramer ve kompozisyon gibi şeyler hakkında iyi bir çalışma bilgisine sahip olması gerekir. Bunlar eksik olduğu için, bu örnekteki bilim adamı kendi zayıf performansını tanıma yeteneğinden de yoksun olabilir.

Dunning-Kruger etkisi düşük IQ ile eşanlamlı değildir. Terimin farkındalığı arttıkça, “aptal” ile eş anlamlı olarak yanlış kullanımı da artmıştır. Sonuçta, başkalarını yargılamak ve bu tür şeylerin sizin için geçerli olmadığına inanmak kolaydır.

Eğer beceriksiz olanlar uzman olduklarını düşünüyorsa, gerçek uzmanlar kendi yetenekleri hakkında ne düşünüyor? Dunning ve Kruger, yetkinlik spektrumunun en üstündeki kişilerin kendi bilgi ve yetenekleri hakkında daha gerçekçi görüşlere sahip olduklarını keşfetti. Bununla birlikte, bu uzmanlar aslında diğerlerinin yaptıklarına göre kendi yeteneklerini küçümseme eğilimindeydi.

Esasen; bu en yüksek puan alan bireyler, ortalamadan daha iyi olduklarını bilirler, ancak performanslarının diğerlerine kıyasla ne kadar üstün olduğuna ikna olmamışlardır. Bu durumda sorun, uzmanların ne kadar bilgili olduklarını bilmemeleri değil; herkesin de bilgili olduğuna inanma eğilimindedirler.

Dunning-Kruger Etkisinin Üstesinden Gelmenin Bir Yolu Var Mı?

Hepimiz Dunning-Kruger etkisini deneyimlemeye eğilimli olsak da, zihnin nasıl çalıştığı bilmek ve hepimizin duyarlı olduğu hatalar hakkında daha fazla bilgi edinmek, bu tür kalıpları düzeltmek için bir adım olabilir.

Dunning ve Kruger bir konudaki deneyim arttıkça güvenin tipik olarak daha gerçekçi seviyelere düştüğünü ileri sürmektedir. İnsanlar ilgi alanları hakkında daha fazla şey öğrendikçe, kendi bilgi ve yetenek eksikliğini fark etmeye başlarlar. Daha sonra insanlar daha fazla bilgi edindikçe ve aslında bir konuda uzman olduklarından, güven düzeyleri bir kez daha artmaya başlar.

Peki, kendi öz değerlendirmenize güvenebileceğinizden emin değilseniz, belirli bir alanda kendi yeteneklerinizi daha gerçekçi bir şekilde değerlendirmek için ne yapabilirsiniz?

• Öğrenmeye ve pratik yapmaya devam edin: Bir konu hakkında bilmeniz gereken her şeyi bildiğinizi varsaymak yerine, daha derine inmeye devam edin. Bir konu hakkında daha fazla bilgi edindikten sonra, hala ne kadar öğreneceğinizin farkında olmanız daha olasıdır. 

• Diğer insanlara nasıl yaptığınızı sorun: Bir başka etkili strateji, diğerlerinden yapıcı eleştiri istemektir. Bazen duymak zor olsa da, bu tür geri bildirimler başkalarının yeteneklerinizi nasıl algıladığı konusunda değerli bilgiler sağlayabilir.

• Ne bildiğini sor: Daha fazla öğrenip geri bildirim alsanız bile, zaten bildiğinizi düşündüğünüzü onaylayan şeylere dikkat etmek kolay olabilir. Bu, doğrulama yanlılığı olarak bilinen başka bir psikolojik önyargı örneğidir. Bu eğilimi en aza indirmek için inançlarınızı ve beklentilerinizi sorgulamaya devam edin. Fikirlerinize meydan okuyan bilgileri arayın.

Tabii ki; aşağıda listelenen şirketlerin her biri çeşitli doğal afetler, savaşlar ve çeşitli yıkım dönemlerinde büyük badireler atlatmış; ama yine de ayakta kalmayı başarmıştır.

Not: Liste farklı kaynaklara göre değişiklik gösterebilmektedir.

10. Marinelli Bell Dökümhanesi

Yaş: 980
Kuruluş Yılı: 1040
Ülke: İtalya
Sektör: Dökümhane

Dökümhane, döküm metalleri işleyen ve üreten bir kuruluştur. İnsanlık tarihinde nispeten yeni bir ticaret olmasına rağmen, bu dökümhane yaklaşık 1000 yıldır çalışıyor. Aslında, İtalya çevresindeki antik kiliselerde göreceğiniz çanların çoğu bu şirket tarafından yapılmıştır.

Bu şirket çok eski olduğu için bugün müze benzeri bir deneyim isteyen turistler tarafından da ziyaret ediliyor.

İlginç gerçekler: 

• Varlığı en uzun süren ve bilinen en eski dökümhanedir.
• Bugün turistler kendi minyatür çanlarını yaklaşık 50$ karşılığında satın alabiliyor.
• Kuruluşundan bu yana metal dökümünde aynı tekniği kullanmaktadır.
• İtalya’daki tarihi kiliselerde görülebilen çanların çoğunu üretmiştir.

9. Shumiya Shinbutsuguten 

Yaş: 996
Kuruluş Yılı: 1024
Ülke: Japonya
Sektör: Dini Ürünler

Shumiya Shinbutsuguten, 1000 yıla yakın bir süredir Budist rahipler ve dindarlar için dini ürünler üretiyor. 

Budist mabetleri için eşyalar, dini süslemeler ve kişisel dini ürünler arayan herkes hala bu mağazaya gelip alışveriş yapabiliyor ve keşişlerin yaklaşık 1000 yıl önce sahip olduğu benzer ürünleri satın alabiliyor.

İlginç gerçekler: 

• Yaklaşık 1000 yıldır keşişler için kıyafetler yapılıyor.
• Budist sunakları, mabetler ve diğer dini ev dekorasyonları üretiliyor.

8. Chateau de Goulaine 

Yaş: 1020 yıl
Kuruluş Yılı: ~ 1000
Ülke: Fransa
Sektör: Şaraphane

Bu eski kalenin bir şaraphane olarak ne kadar süredir çalıştığı biraz belirsiz olsa da, şaraphaneyi çevreleyen kalenin temelleri  15. yüzyıla kadar uzanıyor. Ancak mülk, aynı aile tarafından 1000 yıldan fazla bir süredir şarap üretmektedir. Tarihin en eski şarap imalathanelerinden biri ve insanlık tarihinin en uzun aile işletmelerinden biri olarak günümüzde halen üretim yapıyor.

İlginç gerçekler: 

• Son zamanlarda emlak piyasasında satış listesine girmiştir.
• O kadar uzun süredir şarap üretiyor ki, bu işin başladığı kesin tarihi kimse bilmiyor.
• Tesiste bir zamanlar Henry IV ve Louis XIV gibi krallar misafir olarak ağırlanmıştır.
• İnsanlık tarihinin en eski aile şirketlerinden biridir.

7. Nakamura Shaji 

Yaş: 1050
Kuruluş Yılı: 970
Ülke: Japonya 
Sektör: İnşaat 

Bu inşaat şirketi 1000 yılı aşkın bir süredir sürekli faaliyet gösteriyor olsa da, insanlık tarihinin en eski inşaat şirketi değil. Aslında, aynı ülkede bulunan başka bir şirketten sonra geliyor, ama halen aktif olarak faaliyet gösteriyor.

İlginç gerçekler: 

• İkinci en eski Japon inşaat şirketidir.
• Dünyanın en eski aktif inşaat şirketidir.
• Ağaç işlerinde uzmanlaşmıştır.
• Birçok klasik Budist tapınağı ve Şinto mabetlerini inşa etmiştir.

6. Kraliyet Darphanesi

Yaş: 1134
Kuruluş Yılı: 886
Ülke: İngiltere 
Sektör: Darphane

1000 yılı aşkın bir süredir para üreten ve İngiliz halkını istihdam eden hükümet tarafından kontrol edilen bir şirkettir.

Bugün, bu darphane bir müze olarak da ziyaret edilebilmekte ve İngiliz sterlininin yıllar boyunca nasıl geliştiğine dair kısa bir geçmiş turu atılabilmektedir.

İlginç gerçekler: 

• İnsanlık tarihinin hükümet tarafından işletilen en eski şirketlerinden biridir.
• 1000 yıllık tarihi boyunca birçok farklı merkez altında faaliyet göstermiştir.
• Şu anda yılda yaklaşık 5 milyar bozuk para üretiyor .
• Ayrıca, ödül ve hediye olarak verilen madalyalar da üretilmektedir.

5. Tanaka Iga 

Yaş: 1135
Kuruluş Yılı: 885
Ülke: Japonya
Sektör: Dini Ürünler 

Mağaza diyebileceğimiz bu firmanın kuruluşu ile günümüzdeki süre neredeyse budizm ile arasındaki süreye yakındır. Bu da ne kadar eski olduğunu göstermektedir.

İlginç gerçekler: 

• Budistlere satış yaptığı bilinen en eski ticarethanedir.
• Muhtemelen yiyecek ve içecek satmayan dünyanın en eski mağazasıdır.
• Satılan malların çoğunu kendi üretir.

4. Paris Darphanesi

Yaş: 1156
Kuruluş Yılı: 864
Ülke: Fransa
Sektör: Darphane

Avrupa Birliği, Avrupa çapında ticaret yapmak için Euro üretmeye başlamadan çok önce, Monnaie de Paris Fransa’nın dört bir yanına yayılmış paralar üretiyordu. Bu darphane, İkinci Dünya Savaşı sırasında Naziler de dahil olmak üzere birçok farklı siyasi iklim için para ürettiği anlamına geliyor.

İlginçtir ki darphane, Fransa Avrupa Birliği’ne katıldıktan hemen sonra Euro basmaya bile geçmiştir.

İlginç gerçekler: 

• İnsanlık tarihinin en eski darphanesidir.
• Frang ve Euro basmıştır.
• İnsanlık tarihinin bilinen en eski aktif hükümet şirketidir.
• 1998 yılından sonra Euro basmaya başlamıştır.
• Nazi işgali sırasında Alman para birimi de üretmiştir.

3. Staffelter Hof Şaraphanesi 

Yaş: 1158
Kuruluş Yılı: 862  
Ülke: Almanya 
Sektör: Şarapçılık 

Konuk evi olarak da hizmet veren dünyanın en eski şaraphanesini görmek istiyorsanız, Almanya’daki Staffelter Hof Şaraphanesi’nden başka bir yere gitmeyin. 862 yılında kurulan şaraphane, bir zamanlar Roma askerlerinin şarap almak için geldiği uğrak bir yerdi.

Kutsal Roma İmparatorluğu’nun çöküşünden ve 10 milyondan fazla Almanın hayatını kaybettiği II. Dünya Savaşında sonra bile ayakta kalabilmeyi başarmıştır.

İlginç gerçekler: 

• Bugün hem misafirhane hem de şaraphane olarak hizmet vermektedir.
• Yedi hektardan fazla alanda üzüm yetiştirmektedir.
• Bir zamanlar Roma İmparatorluğunun bir parçasıydı.

2. Genda Shigyō Kağıt Endüstrileri 

Yaş: 1249
Kuruluş Yılı: 771
Ülke: Japonya 
Sektör: Kağıt  

Kağıt Japonya tarafından icat edilmemiş olsa da (bunun için Çin’e teşekkür edebiliriz), Genda Shigyō dünyadaki en uzun süredir faaliyet gösteren kağıt ve ilgili ürünler üreticisidir. 1200 yılı aşkın bir geçmişe sahip olmak ve rekabet gibi ekonomik faktörlere boyun eğmeden uzun bir süre hayatta kalmak oldukça etkileyici.

İlginç gerçekler: 

• Düğün kartları ve davetiyeler hazırlamak başlıca faaliyetidir.
• Sofistike kağıt tasarımları kullanarak hediye ambalajı yapar.
• Kağıdı kordonlara bükmede uzmanlaşmıştır.

1. Kongō Gumi (Kongogumi Co., Ltd.) 

Yaş: 1428
Kuruluş Yılı: 578 
Ülke: Japonya 
Sektör: İnşaat  

Teknik olarak bu şirket 2006 yılında tasfiye edilmiş olmasına rağmen, hala bahsetmeye değer. Dünyanın en eski şirketinin kapanması ve el değiştirmesi oldukça dramatik. Nedeni ise şirketin döndüremediği büyük borçlardı.

İlginç gerçekler: 

• Roma İmparatorluğunun yıkılmasından 100 yıl sonra kuruldu.
• 2006 yılında Takamatsu iştiraki oldu.
• Tarihi Osaka Kalesi’ni inşa etti.
• Teknik olarak artık dünyanın en eski şirketi olarak aktif değil.

Ülke Bazında En Eski Şirketler

Avrupa

Kuzey Amerika

Güney Amerika

Asya

Afrika

Okyanusya

Fikir aşamasında olan girişimci adaylarına, kısa süreli bir program dahilinde (genellikle 3 ay) ilk çekirdek sermaye ile birlikte ofis alanı, yaşam giderleri, mentorluk gibi hizmetleri sağlayan merkezlerdir.

Fikir aşamasında olan girişimcilerin, yatırımcı adaylarının önüne çıkacak düzeye gelme sürecini hızlandıran ve destekleyen bu programların bitiminde, genellikle bir Demo Günü gerçekleştirilir.

Acqu-Hire (Talent Acquisition) / Yetenek Edinme

Bir şirketin diğer bir şirketin yetenekli çalışanlarını bünyesine katmasıdır. Günümüzde bu tür yetenekleri izleyen yetenek avcıları vardır.

Acquisition / Satın Alma

Bir şirketin diğer bir şirket tarafından satın alınmasına verilen isimdir. 

Advisory Board / Danışma Kurulu

Girişimcilerin desteğini ve fikirlerini aldığı deneyimli kişilerden oluşan bir kuruldur. Sektördeki güçlü kişileri yatırımcı olarak dahil etmeniz girişimlerinize olumlu yönde etki edecektir.

Alpha Testing / Alfa Testi

Bir girişimin ortaya koyduğu ürünü gerçek kullanıcıya sunmadan önce yaptığı testlerin tamamına verilen addır. Genellikle çalışanlar tarafından gerçekleştirilen alfa testleri, laboratuvar/deneme ortamlarında yapılır ve gerçek müşteri deneyiminin bir simülasyonudur.

Angel Investor (Business Angel) / Melek Yatırımcı

Başarılı bir projesi olduğu halde sermaye sorunu yaşayan girişimcilere hem finansal destek hem de kişisel olarak bilgi birikim ve tecrübelerini aktaran kişilerdir. Girişimcilere network kurma aşamasında yardımcı olurlar.

Anti – Dilution

Sermaye artırımlarında sermaye koymadan hisse oranının sabit kalmasıdır.

B2B (Business to Business)

Bir şirketin bir diğer şirkete satış yaptığı ticaret modelidir. (Örn: Tüpraş)

B2C (Business to Consumer)

Bir şirketin kitlelere (gerçek kişilere) satış yaptığı ticaret modelidir. (Örn: Netflix)

Beta Testing / Beta Testi

Bir ürün ya da hizmetin alfa tesi yapıldıktan sonra gerçek kullanıcıyla gerçekleştirilen, sonucunda elde edilen veriyle iyileştirme ve performans ölçümlemeleri yapılan testlere verilen adın bir parçasıdır.

Boot-Strapping

Girişimcinin şirketini az bir sermaye ile (kendi sermayesi ile) başlatması durumu.

Brand Equity / Marka Değeri

Marka değeri; hizmet ve ürünlere kazandırılan itibardır. Başka bir deyişle, bir ürün veya hizmetin marka isminin, tüketici algısından türetilen ticari değeridir.

Break Even Point / Başabaş Noktası

Gelir ve giderin eşit olduğu noktadır. Kara geçiş noktası olarak da tanımlanabilir. 

Bridge Financing / Köprü Yatırımı

Yatırımcıların girişimin bir sonraki fon turuna ulaşmasına yardımcı olmak amacıyla, paralarını geri alabilmeleri şartıyla, kısa vadeli kredi şeklinde yatırım yapmalarıdır. Temel olarak, bir başlangıç şirketini ayakta tutmak için yatırımlar arasına köprü kurmak için kullanılır.

Burn Rate / Yakış Oranı

Girişimcilerin elinde bulundurduğu nakdi/varlıkları harcama hızıdır. Başka bir deyişle girişimin ticari faaliyetlerinden nakit gelmeye başlamadan önce sabit masraflarını karşılamak için yeni bir şirketin ilk sermayesini tüketme hızı.

Business Developer / İş Geliştirici

İş geliştirici, görevli olduğu girişimde/organizasyonda/şirkette büyümeden ve gelişmeden sorumludur.

Business Model Canvas / İş Modeli Kanvası

Girişimin veya şirketin nerede olduğunu, hedeflerini, gelir/gider yapısını, değer önerisini, müşterisini, pazarlama faaliyetlerini, kilit bileşenlerini vb. gösteren ve kişiye bir bakışta bunları görerek, girişim veya şirket hakkında bilgi almasını ve beyin fırtınası yapmasını kolaylaştırıcı bir modeldir.

Business Valuation / Şirket Değerlemesi

Şirketin tahmini piyasa değerini gösterir. Şirketin satışı ya da yatırım alma süreçlerinde gereklidir.

Buyout

Bir sözleşmeyle birbirine bağlı iki taraftan birinin sözleşme süresinden daha önce sözleşmeyi fesh etmek ya da sonuçlandırmak istemesi nedeniyle, erken tarihli olarak ödeme yaparak sözleşme bitim tarihini beklemekten kurtulmasına verilen addır.

C2C (Consumer to Consumer)

Kişilerin, diğer kişilere satış yaptığı gelir modeli. (Örn: Letgo)

Churn Rate / Kayıp Oranı

Bir girişimin belirli bir zaman aralığında kaybedilen müşterilerin, toplam müşterilere oranıdır. Churn Rate’in düşük olması, yatırımcılar tarafından aranan bir kriterdir.

Competitive Intelligence / Rekabetçi İstihbarat

Bir şirket tarafından rakip işletmeler ve pazarlar hakkında toplanan bilgileri ifade eder. Daha sonra bu bilgiler etkili stratejiler oluşturmak için analiz edilebilir.

Copyright / Telif Hakkı

Telif hakkı, bir ürünün kullanılması ve yayılması ile ilgili hakların, yasalarla belirli kişilere verilmesini ifade eder. Kişinin her türlü fikri emeği ile meydana getirdiği ürünler üzerinde hukuken sağlanan haklar olarak da tanımlanmaktadır. Birçoğumuzun aslında aşina olduğu telif hakkının sembolü çember içinde bir “C” harfidir. © harfi üzerinde bulunduğu ürünün telif haklarının korunduğunu belirtir ve İngilizce “copyright” kelimesini ifade eder. Karıştırılma ihtimaline karşın markaların tescilli olduğunu gösteren harf ise çember içinde “R” harfidir.

Co-working Space / Ortak Çalışma Alanı

Esnek zaman dilimleri içerisinde çeşitli imkanlarla birlikte çalışma alanlarının üyelik ile kiralanabildiği yerlerdir. Kullanıcıları girişimciler, kurumlar, sanatçılar, öğrenciler, araştırmacılar gibi farklı alanlardan gelen kişiler olabilir. Verilen temel hizmetler şunlardır:
– İnternet bağlantısı, elektrik,
– Bilgisayar, telefon, fax, yazıcı gibi ofis araçları,
– Konferans ve toplantı odaları,
– Kütüphane,
– Çay, kahve vb. ikramlıklar,
– Sosyal alan,
– Depolama alanları.
Bu imkanlara ek olarak bazı ortak çalışma alanları kullanıcılarına üyelik türüne göre ağ kurma etkinlikleri (Networking) gibi hizmetler de sunmaktadır.

Crowdfunding / Kitlesel Fonlama

Girişimciler tarafından, çok sayıda bireysel küçük yatırımcıdan ufak tutarlarla sağlanan finansman desteğini simgeler. Genellikle bu tarz finansman toplama süreci, sosyal medya ve internet üzerinden organize edilir.

Deep Dive

Bir işi çok detaylıca inceleme ve sürekli check etme durumu.

Demo Day / Demo Günü

Hızlandırıcı ya da diğer kuluçka programlarını tamamlayan şirketlerin programdan mezun oldukları ve potansiyel yatırımcılara 5 ila 15 dakikalık zaman dilimlerinde sunum yaptıkları gündür.

Dilution

Bir hissedarın şirketteki pay oranının azalmasına verilen isimdir. 

Disruptive Innovation / Yıkıcı İnovasyon

Bir pazardaki mevcut sistemi, işleyişi kökünden değiştiren, mevcut düzeni yıkan ve yeni bir iş yapış şekli ortaya koyan inovasyonları ifade eder. Uber, Airbnb gibi şirketler buna en iyi örneklerdir.

DNA Modeli

Tasarım, ihtiyaçlar ve istekler şeklinde işi 3 grupta inceleyen modeldir. Nasıl, ne ve niçin sorularına cevap verir.

Drag Along

Büyük ortak hissesini satar ise küçük ortaklar da satmak zorunda kalabilir. Buna drag along denir. 

Due Diligence / Durum Tespiti

Yatırımcının yatırım yapmak ya da bir şirketin başka bir şirketi satın alma sürecinde şirketi, girişimciyi, iş fikrini ve pazarı araştırma sürecine girmesi işidir. Genellikle danışmanlık firmaları tarafından yürütülür. 

Early Adopter  / Erken Benimseyen

Piyasaya yeni sürülen bir ürün veya hizmeti daha çıkar çıkmaz satın alan müşterilerdir.

Elevator Pitch / Asansör Konuşması

Elevator Pitch, girişimcinin yatırımcıya asansör yolculuğu kadar kısa bir sürede (yaklaşık 30-60 saniye)  kendini ve iş fikrini anlattığı kısa sunumlara verilen isimdir.

Entrepreneurship Ecosystem / Girişimcilik Ekosistemi

Ekonomik büyüme ve kalkınmanın temelini oluşturan girişimciliğin beslendiği sosyal, kültürel ve bilimsel yapıdır. Girişimciler için uygun bir ekosistem altı temel alandan oluşur. Bunlar:
– Kültür,
– Politikalar,
– Finansal kaynaklar,
– Beşeri sermaye,
– Pazar,
– Çeşitli kurumsal ve yapısal desteklerdir.
Her ekosistem benzer alanlardan oluşsa da birbiriyle karmaşık ilişkileri olan yüzlerce unsurdan oluşur ve kendine özgü özellikler gösterir.

Exit / Çıkış

Girişimcinin kurmuş olduğu girişimden uygun zamanda çıkış yapmasına, haklarını ve hisselerini satmasına verilen isimdir.

FIntech / Finansal Teknoloji

Sözlük tanımıyla finansal hizmetleri iyileştirmek adına teknolojiden yararlanan yeni finans endüstrisidir.

Fire Sale / Yangın Satışı

Bir girişim/şirket sahibinin şirketini ve varlıklarını son derece indirimli değerlemeden satması anlamına gelir. Türkçe karşılığı “yangın satışı” olan bu tabir, şirket sahiplerinin şirketin faaliyetlerini sürdüremeyecek hale gelmesi neticesinde gerçekleştirilen satışı anlatır.

Founder, Friend and Family – 3F  / Kurucu, Arkadaş ve Aile

Girişim fikrine ilk finansman desteğini sağlayan halka. Bu kişiler genellikle girişim fikrine yönelik analizlere veya bilgi birikimlerinden ziyade, girişimciyle olan ilişkileri nedeniyle destek olurlar. Girişim fikri olan kişilerin, ilk hayat suyu olan sermayeyi sağlamak için başvurdukları kaynak.

Freemium

Bir işletmenin (genellikle internet tabanlı işletmelerin) ürünlerini veya hizmetlerini müşterilerine sınırlı olarak ücretsiz sunup, sonrasında ekstra özellikler için abonelik talep ettikleri bir üyelik modelidir.

Gamification / Oyunlaştırma

Oyunsal düşünmenin ve oyunu oyun yapan tüm faktörlerin eğitim, satış vb. alanlarda kullanılmasıdır.

Grown-up

Start-up olarak doğup, büyümüş ve yoluna daha büyük bir ölçekte devam eden şirket.

Growth Hacking

Projeye başlamadan önce test edip en kısa sürede en yüksek performansı elde etme.

Hackathon / Hekaton

bilgisayar programcıları, grafik tasarımcıları, arayüz tasarımcıları ve proje yöneticileri de dahil olmak üzere katılanların yoğun bir şekilde yazılım projelerinin geliştirilmesi amacıyla diğer takımlar ile rekabet içerisinde bulunduğu bir olaydır. Büyük şirketlerin ekosistemi geliştirmek, ismini duyurmak veya stajyer seçmek gibi amaçlarla ödüllü hackathon düzenlediklerine sık sık şahit oluyoruz. Genellikle gruplardaki üye sayısının 5’i geçmemesi istenir ve takım üyelerinin birbirlerinin teknik eksiklerini kapatabilecek şekilde kurulması tavsiye edilir.

Ideathon

Katılımcı sayısına bağlı olarak 1 ila 5 saat arasında değişen sürelerde uygulanan beyin fırtınası etkinlikleridir. Katılımcılar sürenin sonunda fikirlerini anlatırlar ve diğer katılımcılardan veya jürilerden neye odaklanmaları gerektiği, nasıl ve kime hizmet vermeleri gerektiği gibi konularda feedback alırlar. Yarışma olarak uygulandığında jürilerin oyları ile ödüller dağıtılabilir veya hackathon öncesi takımların oluşturulması için kullanılabilir.

Incubator / Kuluçka Merkezi

Yeni kurulmuş olan girişimci şirketlere, ofis alanı, mentorluk desteği, yatırımcı bulma gibi konularda destek sağlayan merkezlerdir. Başlangıç aşamasında olan bu şirketlerin kurumsallaşmasına ve gelişim sürecinde ihtiyaç duyulan kaynakları sağlayan bu merkezler ile Hızlandırıcı (Accelarator) kurumlar arasındaki en önemli fark, daha uzun süreli bir destek sağlamalarıdır.

Initial Public Offering (IPO) / Halka Arz

Hisse senetleri daha önceden borsada işlem görmemiş bir şirketin, ilk defa halka arz edilmesi olarak bilinir. Bu terim, ileri düzey girişimler için geçerlidir. Ancak büyük potansiyel taşıyan diğer şirketler de sermaye sahiplerinin ilgi alanında konumlanırlar.

Insurtech / Sigorta Teknolojisi

Sigortacılık alanındaki, dijital ve yüksek teknolojiye dayalı e-girişimler. Bir üst küme olan finans sektörüne yönelik girişimler de, Fintech olarak adlandırılır.

Intrapreneurship / İç Girişimcilik

Şirket içi çalışanların girişimci özellikler göstererek ürün/hizmet ya da süreçlerde yenilik yaratmasıdır. İç girişimcilik çalışanları düşünmeye, hayal etmeye, harekete geçmeye ve yaratıcılığa teşvik eder. Lean Startup (Yalın Girişim) müşterilerin isteklerini göz önünde bulundurarak hızlı ve düşük maliyetli ürün/hizmet üretmeye dayanan metodolojidir. Yeni bir yaklaşım olmasına rağmen metolojinin “en uygun ürün” ve “pivotlama” gibi konseptleri girişimcilik dünyasında yerini almış ve okullarda müfredatlara girmeye başlamıştır.

Investment Round / Yatırım Turu

Yatırım tipinin tam olarak belirlenmesine ilişkin bilgilerin bulunmadığı durumlarda girişimcilerin gerçekleştirdiği yatırımcı turlarının içinde yer aldığı zaman aralığına verilen addır.

IP (Intellectual Property) / Fikri Haklar

Üretilen buluşlar sanat eserleri, teknolojik cihazlar, tasarımlar gibi yaratımların için kullanılan semboller.

Joint Venture / Ortak Girişim

İki ya da daha fazla tüzel kişinin bir araya gelerek, bir yatırım projesi için birlikte hareket etmek için oluşturdukları ortak işletme yapısına verilen isimdir. 

Launch / Lansman

Bir girişim fikrinin hayata geçmesi, veya bir ürünün aktif olarak pazara sunulmasını demektir. Girişim habitatında, girişimci için heyecan verici ve kıymetli bir andır.

Lean Startup / Yalın Girişim

Girişimcinin uzun Ar-Ge gerektiren süreçlerden kaçınarak meydana getirdiği prototip ürünü küçük gruplarda deneyerek hızla manevra yapması.

Letter of Intent / Niyet Belgesi

Girişimcilik evreninde, yatırımcı ve girişimcinin bağlayıcı olmayan ve antant kalınan koşulları belirttiği, Türkçede “niyet belgesi” karşılığı kullanılan bu mektup, sözleşme aşamasında yol gösterir bir niteliğe sahiptir. Fransızca entente, yani amaç kelimesinden türeyen intent; hem girişimci hem de yatırımcı açısından resmi olmayan hedefleri anlatmak için kullanılır.

Mad Scientist Syndrome

Parlak bir fikrin yatırımcıları etkilemek, yatırım sermayesi çekmek ve her türlü rakibe karşı üstünlük sağmak için yeterli olacağı yönünde geliştirilen bir inançtır. Teknoloji tabanlı girişim fikri olan olan girişimciler, işin Ar-Ge kısmına o kadar odaklanmaktadır ki işetmecilik kısmını göz ardı ederek piyasaya yönelik fırsatları kaçırmaktadır. Bu tür girişimciler, aldıkları yatırım sermayesinin de büyük bir kısmını en eğlenceli buldukları kısma, başka bir deyişle Ar-Ge çalışmalarına harcama eğilimindedirler.

Mentor

Girişimci adaylarına neyi nasıl yapacaklarını keşfetmelerine yardım eden kişidir. İdeal mentor, kendi başarı ve başarısızlıklarını anlatarak bunu başarabilendir. Girişimcilik ekosistemine yeni adım atmış birinin sıkça adını duyacağı ve yönlendirileceği mentorlarımız başımızın tacı.

Merger / Şirket Evliliği / Birleşme

İki firmanın, hukuki varlıklarını sona erdirerek, yeni yasal unvanla bir araya gelmeleri sonucu, her türlü varlık ve yükümlülüklerin yeni oluşturulan firmaya devredilmesi ya da bu iki firmadan birinin diğerine katılmasına verilen isimdir. 

MVP (Minimum Viable Product) / Minimum Uygulanabilir Ürün

Türkçesi ‘‘Minimum Uygulanabilir Ürün’’ olan MVP, fikrin minimum özelliklerini tanımlayan bir prototipdir. Bu prototip oluşturulurken 3 aşamadan geçer. İlk aşama ‘‘Öğren’’ aşamasıdır ve bu aşamada fikirin ilk prototip hali tasarlanır. İkinci aşama olan ‘’Kur’’ aşamasında, fikir en yalın haliyle ürüne/hizmete dönüşür. Son aşama ise ‘’Ölç’’ aşaması olup ürün/hizmet, müşteriye sunulur ve test aşaması gerçekleşir. Müşteriden gelecek yanıta göre aynı aşamalar bir döngü içerisinde gerçekleşir. Böylelikle probleme çözüm getirilerek sağlam bir fikir elde edilmiş olur.

NDA (Non-Disclosure Agreement) / Gizlilik Anlaşması

Bir gizlilik anlaşması, en az iki taraf arasında akdedilir. Bu tür anlaşmalar, bir ilişki sebebi ile taraflardan birinin ticari ya da mesleki sırlarının diğerine verilmesi gerektiğinde yapılır. Örneğin bir yazılım firmasının bir müşterisine yapacağı yazılım sebebi ile öğreneceği “kamuya açık olmayan bilgileri” başkaları ile paylaşmamasını sağlar. Gizlilik anlaşmaları özel ya da tüzel kişiler arasında akdedilebilir. Kimi özel durumlarda bu anlaşmanın ihlali, başka bir ifade ile firmaya özel bilgilerin üçüncü partilerle paylaşılması durumunda uygulanacak cezai yaptırımlar bulunmaktadır.

Pitching (Pitch Deck) / Yatırımcı Sunumu

İş fikrinin görsel/işitsel ögeler kullanılarak anlatılmasıdır. Genellikle 5–10 dakika arası sürer. Sunumun temel amacı, iş planının güçlü yanlarının vurgulanması ve girişimcinin bu işi başarıyla hayata geçirebilecek yeteneklere sahip olduğuna dair izleyicileri ikna etmesidir.

Pivot (-etmek)

Pivot etmek, iş modelinin geliştirilerek farklı bir hale getirilmesi olarak ele alınabilir. Birçok girişim ilk haliyle istediği sonuçları alamayabilir. Bu nedenle de iş modelini değiştirmesi gerekebilir.

Pre Incubation Center / Ön Kuluçka Merkezi

Henüz şirketleşmemiş iş fikirlerinin geliştirilmesi ve olgunlaştırılması ile iş fikri sahibinin mali, teknik ve ekonomik konulardaki bilgi düzeyinin artırılması amacıyla girişimcilere çeşitli konularda eğitim, mentörlük ve danışmanlık desteğinin sağlandığı fiziki ortamlardır. Ön kuluçka merkezleri fikir aşamasında olan girişimlere şirketleşme öncesi, iş fikilerini test etmeleri için çalışma alanı, iş geliştirme, network (iş ağı) destekleri verir ve girişimcileri, ihtiyacı olan yatırımı almaya hazırlar.

Preferred Stock / İmtiyazlı Hisse

Bu hisselere sahip olanlar oy hakkı, ek ödeme gibi imtiyazlara sahiptir. 

Pretotip

Temel işlevleri yerine getiremese de nasıl yerine getirebileceğini anlatmak için hazırlanan genellikle görsellerden oluşan öncül prototiptir. Bu versiyonda örneğin mobil uygulamada bazı butonların çalışmaması, kodların hatalar içermesi gibi durumlar normaldir.

Private Equity Fund / Özel Sermaye Fonu

Karlılık ve büyüme beklentisi yüksek olan şirketlere, genellikle orta vadeli (3-10 yıl arası) yatırım yapan fonlar.

Proof of Concept

Bir ürün ya da hizmetin girişimci dışında da yararlanıcılarının bulunduğunu ve potansiyel bir pazara sahip olduğunu gösterebilmektir. Kavram Kanıtlamanın gerçekleştirilebileceği birden fazla yöntem bulunmaktadır. Bunlar arasında en yaygın ve etkili olanlar alpha/beta kullanıcı testi ve Kano analizidir.

Prototip

İlk örnek, ilk tip, demo. Fikrinizi kullanıcıya gösterip hemen feedback toplamaya başlamak için hazırlanan, temel işlevleri yerine getirebilen, genellikle makyajsız versiyon.

Put Option / Call Option

Put Option, şirketlerin hissedarlarından birinin veya birkaçının, belirli zaman ve şartlar neticesinde diğer pay sahiplerine kendi hisselerini satma hakkıdır. Call Option ise bu durumun tam tersine, diğer hissedarların satın alma haklarına verilen bir isimdir.

Retention Rate / Elde Tutma Oranı

Kazanılmış müşterilerin elde tutma oranıdır. Unutulmamalıdır ki bir işletmede eski müşterileri elde tutmak, yeni müşteri edinmekten daha karlıdır.

Return on Investment (ROI ) / Yatırım Getirisi

Yapılan yatırımın geri dönüşünü gösteren bir veridir. Genelde ROI’ya göre yatırıma devam edip etmeme kararı alınır.

ROI = (Yatırımdan Gelen Kazanç – Yatırım Masrafı) / Yatırım Masrafı

Roadmap / Yol Haritası

Ekibi ve ürünü geliştirebilmek adına kurgulanan eylem planı.

SaaS (Software as a Service)

Hizmet olarak yazılım (SaaS), kullanıcıların bulut tabanlı uygulamalara İnternet üzerinden bağlanmasını ve bunları İnternet üzerinden kullanmasını sağlar. E-posta, takvim ve ofis araçları (örn. Microsoft Office 365) bu uygulamalara örnek olarak gösterilebilir.

Seed Capital (Seed Fund) / Tohum (Çekirdek) Sermayesi

Girişimcinin sahip olduğu projelerin hayata geçebilmesi için ihtiyacı olan ön sermayedir. Daha fikir aşamasında veya konsept geliştirme döneminde olduğu için, genellikle çok küçük tutarlarda olan bu sermaye katkısı, yeni girişim için bir tohum niteliği taşır.

Serial Entrepreneur / Seri Girişimci

Bir girişimi belirli bir noktaya getirdikten sonra yeni girişim(ler)e başlayan girişimcidir.

Series A Funding / Seri A Finansman

Yatırımcılar tarafından girişime yapılan ilk ciddi yatırım tutarını ifade eder. Çoğunlukla, hisse karşılığı yapılan bu yatırım, fizibilite ve iş modeli aşamalarını başarıyla geçen girişimcilerin, ürün ya da hizmetlerini pazara sunması için kullanılır.

Series B Funding / Seri B Finansman

Şirket büyüme aşamasındayken yapılan yatırımdır.

Sosyal Girişimcilik

Genel ezbere göre, topluma faydalı işleri devletler ya da sivil toplum kuruluşları (STK) yapar. Şirketler ise topluma faydalı işleri, sosyal sorumluluk kampanyaları çerçevesinde yaparlar. Sosyal girişimcilik bu iki yaklaşımın arasında, melez bir modeldir. Sosyal girişimcilik, serbest piyasa yöntemleri kullanan ama hedefi, toplumsal fayda yaratmak olan bir yaklaşımdır. Sosyal girişimciliğin cazibesi, kapitalist sistemin bütün “iyiliklerini” toplum yararına kullanmasında yatar. Hepimizin ezberinde “etkinlik”, “verimlilik”, “kar” gibi kavramların özel sektöre ait olduğu bilgisi vardır. Buna karşın “toplumsal fayda”, “iyi niyet”, “özveri” gibi kavramlar ise sivil toplum kuruluşlarına aittir. Sosyal girişimcilik, “kar” ve “toplumsal faydayı” aynı potada eriten, toplumsal ideallerle yönetim becerilerini aynı çatı altında toplayan bir anlayıştır.

Spin-off

Bir şirketin nispeten küçük bir bölümünün ayrılmasıyla ortaya çıkan yeni şirket/süreç.

Sprint

Projenin hedeflenen süre içerisinde bitirilmesi için harcanan yoğun çaba diyebiliriz. Bu süreçteki tempoyu temsil ediyor.

Startup  / Yeni Girişim

Tanımında nihai sonuca varılamayan ve sık sık farklı yorumlarla açıklanan bir kavram. Genelde teknoloji tabanlı ürün, sistem veya hizmet geliştirmek amacıyla kurulmuş 0–3 yaş arasındaki girişimci işletmelere verilen isim. Türkçe’ye “Filiz Şirket” şeklinde tercüme edilmiştir.
Diğer tanımlari ise
1) Tecrübesiz şirket.
2) Yeni kurulmuş, hızla büyüyen riskli girişim.

Tag Along

Büyük ortak hissesini satar ise küçük ortaklar da satışa kendi hisselerinin de dahil edilmesini isteyebilir. Bu duruma tag along denir.  

Technology Transfer Office / Teknoloji Transfer Ofisi

Teknoloji Transfer Ofisleri, akademik araştırma sonuçlarının etkili ve hızlı bir biçimde ticarileştirilmesine ilişkin faaliyetlerin yürütüldüğü yapılardır. Son yıllarda ülkemizde birçok üniversite ve teknoparkçatısı altında sayılarını hızla artırarak, araştırma merkezleri, özel sektör arasında; araştırmacılar ile girişimciler, yatırımcılar ve sanayiciler ile gerekli ve ihtiyaç duyulan bağlantıları sağlanması yönünde faaliyet gösterirler.

Teknopark

Resmi adı Teknoloji Geliştirme Bölgesidir. Üniversitelere bağlı veya üniversite-özel sektör ortaklığında kurulan, esas amacı yüksek katma değerli yazılım ve yüksek teknoloji düzeyine sahip ürünlerin geliştirilmesi olan teknoloji bölgeleridir. Bu bölgelerde, Ar-Ge yapan veya yapma kapasitesine sahip şirketler, belirli kira ücretleri karşılığında ofis açar ve bir önceki satırda yer alan tanıma uygun olarak Ar-Ge faaliyetleri gerçekleştirip bunun karşılığında bazı muafiyetlere sahip olurlar. Hali hazırda ülkemizde 46’sı aktif olmak üzere 61 teknopark bulunmaktadır.

Term Sheet / Ön Protokol

Yatırım anlaşması ile ilgili ön sözleşme metnidir. 3 – 4 sayfada istenilenler özetlenir.

The Golden Rule

Girişimcinin paraya ihtiyacı varsa ve söz konusu parayı sadece bir kaynaktan temin edebiliyorsa, kaynak sahibinin belirlediği kural ve koşulları kabul eder. Başka bir deyişle; parayı veren düdüğü çalar.

TRL (Technology Readiness Level) / Teknoloji Olgunluk Seviyesi 

Teknoloji Olgunluk Seviyesi (TOS), belirli bir teknolojinin olgunluğunu değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş sistematik bir ölçüm sistemidir ve farklı teknolojiler arasında olgunluk seviyeleri bakımından kıyaslama yapabilmek adına tutarlı bir kıyaslama metriği sunar.

Unicorn

Bir milyar dolar değerlemeyi aşan girişimlere verilen isim. Dünyada bu aşamaya gelebilmiş yaklaşık 300 girişim bulunmakta. Unicorn’un bir üst seviyesi ise “decacorn”. Yani 10 milyar dolar değerlenmeyi başaranlar.

Valley of Death / Ölüm Vadisi

“Ölüm vadisi”, yeni girişimler için erken aşamalarda yetersiz nakit akışını kapatmanın zorluğuna ve buna bağlı yok olma tehdidine atıf yapan ortak bir terimdir. Ölüm vadisi eğrisi boyunca nakit akış gereksinimlerine karşı savunmasız kalan filiz girişimin ek finansman gereksinimini karşılamak için melek yatırımlar gibi destekler büyük önem arz eder.

Valuation / Değerleme

Değerleme, bir varlığın veya bir şirketin (siz konusu olan bir start-up ise genellikle öngörülen) değerini belirlemek için kullanılan süreçtir. Muhasebe, finans, gayrimenkul, hukuk gibi alanlarda farklı bileşenlerle açıklaması olan değerleme, çeşitli tekniklerle yapılır. Yatırımcı ve girişimci için kendine yol çizme aşamasında önemli bir değere sahiptir.

Venture Capital / Risk Sermayesi

Sermayedarlarından topladığı fonlarla, riskli ama büyüme ve karlılık potansiyeli yüksek şirketlere, çoğunlukla başlangıç aşamasındaki girişimlere yatırım yapan kurumlar.

Workshop / Çalıştay

Bireylerin ortak bir konu üzerinde çalışmalarını, düşünmelerini ve öğrenmelerini sağlayan uygulamalı bilimsel öğretim tekniğidir.

Çalıştay; daha çok yüksek düzeyli bilişsel süreçlerin kullanıldığı akademik bilgi aktarım uygulamalarında tercih edilen, uzmanlık alanlarına dönük bir uygulamadır. Çalıştay, bilim adamlarının ve uzmanların; bir konuda ön hazırlık yapmak üzere inceleme ve değerlendirme amaçlı toplantılarında kullanılan temel tekniktir.

KOBİ Nedir?

Eleman çalıştıran küçük ve orta büyüklükteki işletmeler KOBİ olarak tanımlanır. KOBİ’ler özel bir kurum veya devlet kurumu değildir. Bir pastane veya bir kırtasiye KOBİ’ye örnek verilebilir. KOBİ’nin kendisi bir devlet desteği vermez. 

KOSGEB Nedir?

Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı olan KOSGEB bir devlet kurumudur. KOSGEB sadece KOBİ’leri destekler. 

Devlet Destekleri Nedir? 

Ülke ekonomisinde dönem dönem yaşanan durgunluk ve krizlere çeşitli yöntemlerle müdahale edilir. Krizin ekonomideki etkisi azaltılmaya çalışılır. İste bu desteklerden biri de devlet destekleridir. Teşvik ve hibe olarak yapılan devlet destekleri sadece kriz veya durgunluk döneminde yapılmaz. Organize sanayi bölgesi kurulumundan vergi indirimi ve devletin işletmelerden alacağını ertelemesi gibi uygulamalar devlet desteğine örnektir.

Finansman Destekleri Nedir?

İşletmelerin karlılığını arttırarak kazancını sürekli hale getirmek için yapılan finansal destek, kurumların ihtiyaçları ve gelecek planları doğrultusunda verilmektedir. Birçok kurum tarafından işletmelere yeniden yapılanma, derecelendirme ve değerlendirme sonrası finansal destek verilmektedir.

Risk Sermayesi Nedir? 

Profesyoneller tarafından oluşturulan bir fon olan risk sermayesi, kendilerine sermaye arayan işletmeler veya girişimcilerin risk almaya hazır sermayedarlarla buluşmasıdır. Risk sermaye fonunu bankalar, şahıslar, sigorta şirketleri, emeklilik ve sosyal güvenlik fonları ile bireysel yatırımcılar oluşturur.

Girişim Sermayesi Nedir? 

Bir yatırım şekli olan girişimci sermayesi, fon fazlası olan kişi veya kurumsal yatırımcıların, yatırım ihtiyacı olanlara yatırım yapması ve söz konusu şirkette pay sahibi olmasıdır. Şirket büyüyüp değer kazandığında paylar satılarak kar etme amaçlanır.

Kredi Garanti Fonu Nedir? 

Kredi Garanti Fonu (KGF), teminat yetersizliği nedeniyle kredi alamayan KOBİ ve KOBİ dışı işletmelere kefil olur. Böylece bu işletmelerin finansman desteğine erişimi sağlanır.

KOSGEB Kredi Faiz Desteği Nedir? 

KOSGEB tarafından verilen kredi faiz desteği, işletmelerin finansmana doğrudan ulaşabilmesine olanak sağlayan bir finansman şeklidir.

Hibe Nedir? 

Karşılıksız verme anlamına gelen hibe, yatırım yapmak veya işini geliştirmek isteyenlere devletin verdiği geri ödemesiz ödeneklerdir.

Leasing Nedir? 

Türkçe karşılığı Finansal Kiralama olan Leasing avantajlı bir finansman yöntemidir. Bir yatırım malının mülkiyeti Leasing şirketi tarafından kiralanır. Yapılan sözleşme ile sözleşme süresi dolduğunda mülkiyet kiracıya geçer. Yatırım mallarını satın almak yerine kiralayarak kullanan firmalar, verimliliği ve karlılığı arttırmada çok daha hızlı yol alır.

Faktoring Nedir? 

İç ve dış ticaret işlemlerinde genelde kısa vadeli mal satışlarında tercihe edilen bir finansman yöntemidir. Alacak Yönetimi, Tahsilat Yönetimi ve Nakit Yönetimi olarak faktoring tarafından hizmetler önerilen bu üç hizmet beraber veya ayrı ayrı kullanılabilmektedir.

Yazının orijinal kaynağı: http://www.turkishtimedergi.com/dijital-girisim/50-basarisiz-startup-ve-hatalarindan-cikarilacak-50-ders-1-15/

İçlerinde Sabancı ve Doğuş bünyesinde kurulan startup’lar da var, üniversite öğrencilerinin kurdukları da… 1 milyon TL yatırımla kurulanlar da, cepten harcanarak hayata geçirilenler de… Ortak noktaları: Başaramadılar. Dünyanın pek çok ülkesinde başarısızlık, girişimci için utanç kaynağı değildir. Başarısızlık öyküleri anlatılır ki, yeni girişimciler yapılan hatalardan ders çıkarsın… İşte Türkiye dersleri…

Türkiye’de startup terimi ve internet girişimciliği yaygın olarak 2010 yılından itibaren hayatımıza girdi. O dönem aynı zamanda Türkiye’de e-ticaret ve özel alışveriş sitelerinin patlama yaptığı dönem olarak kabul edilebilir. Bu dönemde yaklaşık 200 fırsat sitesi kuruldu. Birçoğu daha sonra kapanacaktı. 2000 – 2012 yılları arasında kapanan e-ticaret sitesi sayısının 500’ü bulduğu tahmin ediliyor.

Aslında başka ülkelerde de durum farklı değil. Melek yatırım, startup gibi terimleri dünyaya kazandıran ABD’de bile kurulan her 10 startup’tan dokuzunun battığı belirtiliyor. Daha önce başarılı bir startup kuran ve şimdilerde Startup.watch.com sitesi ile girişimleri izleyen kurucusu Serkan Ünsal da Türkiye’de yola çıkan her beş girişimden sadece birinin beş yıl sonra ayakta kaldığını belirtiyor. Ünsal, “Hayata geçmiş her beş girişimden biri ilk yılını göremiyor. Üç yıl geçtiğinde ise geriye iki tane kalıyor” diyor. Türkiye’de girişimcilikte başarısızlık hala utanılacak bir konu olarak görüldüğü için, aktif olmadığı halde “Hayır kapatmadım” diyen girişimci çok. Bunlar da hesaba katıldığında Ünsal’a göre, üç yılın sonunda beş girişimden sadece biri ayakta kalabiliyor.

Dünyada yapılan araştırmalar, startup’ların batma nedenleri arasında en yaygın olanının pazarın o ürüne ihtiyacı olmaması olduğunu gösteriyor. Kapanan startup’ların yüzde 42’si bu nedenle batıyor. Türkiye’de de durum farklı değil. Öte yandan bir girişim kâr etmeye başlayınca bir anda onlarca yeni girişim aynı alana yatırım yapıyor. Kâr marjları düşüyor ve öldürücü bir rekabet ortaya çıkıyor. Serkan Ünsal’a göre, bu olgu Türkiye’de startup’ların temel kapanma nedenlerinden bir başkası. Ünsal diğer sebepleri de şöyle sıralıyor: Doğru iş modelini hızlı bir şekilde bulamama, doğru ekibi kuramama, doğru ortakları bulamama ve pazar ve müşteriyi doğru analiz edememe… Türkiye’de sadece son 10 yılda bine yakın internet sitesi ya da cep telefonu uygulaması, yukarıda sayılan nedenler yüzünden kapandı.

1- Tazedirekt.com   

Sadece bir internet sitesi değil, nakliyesinden üretimine kadar arka planında çok yoğun bir emeğin ve maliyetin olduğu bir girişimdi. Kısa sürede Türkiye’nin ‘love brand’i olmayı başarmış olan Tazedirekt.com’un kapatılması özellikle internet sektöründe günlerce tartışılan konuların başında geldi. Sitenin tekrar açılması için imza kampanyası düzenlenmesi üzerine, yatırımcı Hasan Aslanoba bu kararın nedenleriyle ilgili bir açıklama yapmak zorunda kaldı. Son beş ayda aylık ortalama yüzde 30 büyüme yakaladıklarını ve 2016 Ocak ayı net cirolarının 2 milyon TL’nin üzerinde olduğunu ancak nominal TL zararlarının çok fazla olduğunu belirtti. Karlılığı yakalamak için dört-beş yıl zarar etme riskini bile göze aldığını söyleyen Aslanoba bütçeledikleri zarar ile gerçekleşen zarar arasında büyük uçurum oluşmaya başladığını, kapatmamak için kâr/zarar tabloları ile ilgili farklı senaryolar çalıştığını fakat çıkış yolu bulamadığını belirtti.

Tazedirekt.com’u diğer girişimlerden ayıran en büyük özellik, sadece bir yazılım ve üç-beş kişilik bir ekipten çok daha fazlası olmasıydı. Aslanoba’ya göre Tazedirekt.com’un kapanmasının bir diğer sebebi de sipariş hazırlama merkezinde, sebze-meyve kategorisinde aşırı hurda-fire çıkması ve ürün marjlarının dramatik şekilde düşmesiydi. Ayrıca dağıtım tarafında da birim maliyetlerin makul rakamlara inmesi için yedi-sekiz katı ölçeğe ihtiyaç vardı” diye belirtiyor. Hasan Aslanoba’ya göre, bir diğer sebep ise üst yönetimin seçimi konusundaki başarısızlık: “İyi bir ekip kurarım, onlara liderlik ederek başarılı olurum varsayımı hiç tutmadı. Üst yönetim için en başta anlaştığım bazı arkadaşların seçiminde isabet oranım oldukça düşük çıktı. Maalesef zamansız işten ayrılmalar ve performans sorunları yaşadık. Gelen gideni aratır endişesiyle, bazı yönetici değişikliklerini yapmakta da geç kaldım”. Aslanoba’nın bu işe girerken ayrıntılı iş planı, tüketici analizleri yaptırdığı su götürmez.

Ders: Buradan çıkarılacak en büyük ders; fikrinizi uygulamaya geçirirken ne kadar araştırma ve analiz yapsanız da sizin dışınızda gelişen faktörler -her zaman kapanmaya neden olmasa da- planlarınızı çok daha farklı boyutlara taşıyabilir.

2 – Metrekare.com

Serhat Karahan’ın kurucu ortaklarından olduğu Metrekare.com gayrimenkul sektörüne teknoloji ağırlıklı farklı bir yaklaşım getirmişti. Gayrimenkul pazarındaki boşluktan yola çıkarak kurulan site, Aslanoba Capital ve Earlybird Venture gibi yatırımcılardan büyük miktarlarda yatırım da almıştı. Site, Google Glass gibi teknolojilere özel uygulamalarının tanıtımını da yapmıştı. Metrekare.com’un temel kapanma sebebi pazarın yeteri kadar araştırılmaması. Çünkü Sahibinden.com’un açık ara birinci olduğu, diğer rakiplerinin güçlü olmasına rağmen bireysel ve kurumsal kullanıcılar tarafından tercih edilmediği bir pazara girerken dikkatli olmak gerekir. Sahibinden.com’un en güçlü olduğu trafik yaratma gücü alanı olmadan bu pazarda başarılı olmak oldukça zor.

Ders: Bir pazarda rakiplerinizin avantajlarını ve dezavantajlarını doğru analiz edebilmek, rakibinizden sizi ayıran farklı bir özelliğiniz olmasa bile o alanda yer edinmenizi sağlayacaktır.

3 – Pabbuc.com   

2005 yılında Türkiye’nin ilk online ayakkabı satış mağazası olarak Serdar Yaman tarafından kuruldu. 2009 yılında Gittigidiyor.com kurucularından Burak Divanlıoğlu ve Serkan Borançılı’dan yatırım alan site, Türkiye’nin alanında ilk ve tek sitesi olması nedeni ile o dönem oldukça popülerdi. Bir dönem 49 kişinin, kapandığı dönemde ise 19 kişinin çalıştığı sitede işlerin yolunda gitmemesinde pek çok faktör etkili olsa da en önemli sebep ortaklar arasındaki anlaşmazlık. O dönem kapanma ile ilgili açıklama yapan sitenin kurucusu ve genel müdürü Serdar Yaman sitenin satışlarının iyi olduğunu, ayda
10 binden fazla çift ayakkabı sattıklarını ve hatta kapanmadan önceki son dört günde bile 2 bin 500 çift ayakkabı satışı yaptıklarını ifade etmişti. Türkiye’de ve dünyanın diğer yerlerinde girişimlerin kapanma sebeplerinden biri de ortaklar ya da kurucular arasındaki anlaşmazlık ve farklı vizyonlar o.

Ders: Ortak vizyona sahip partner’lar ve yatırımcılar seçmeniz, enerjinizi sadece işinize yönlendirmenizi sağlayacaktır. aynı zamanda ortaklar arasında gereksiz tartışmaların çıkmasını da önleyecektir. Bu örnekte olduğu gibi yatırımcılar girişimdeki ortaklıktan çıkmak istediğinde yeni yatırımcı bulamazsanız eğer, şirketi kapatmak zorunda kalabilirsiniz. 

4 – Vipdukkan.com   

2010 yılında ilk açılan özel alışveriş sitelerinin başında gelen VIPDükkan, üçüncü yılın sonunda beklenmedik bir şekilde kapandı. Bir dönem televizyon reklamları da veren VIPDükkan’ın 4 milyona yakın üyesi vardı. 2011 yılında Londra merkezli yatırım fonu ePlanet Capital Vipdükkan’a ortak oldu. ePlanet Capital ilk etapta Vipdükkan›ın yüzde 28 hissesi için 5 milyon dolar ödedi ardından da şirketteki payını yüzde 47.8 seviyesine çıkardı. Fakat özel alışveriş sitelerinin sayısının pazarın kaldıracağı sayının çok üzerinde olması, siteleri ister istemez rekabet edebilmek için düşük gelir ve düşük kâr marjları ile çalışmaya zorladı. Gelirlerin düşmesi nedeni ile operasyon ve özellikle lojistikte yaşanan aksaklıklar müşteri tarafında sorunların artmasına neden oldu. O dönem mevcut yatırımcıları olan ePlanet Capital’in yatırım yapmak istememesi ve yeni ortak bulunamaması VIPDükkan’ın sonunu getirdi. VIPDükkan kurucularından Oğuz Şenol, o dönem özel alışveriş pazarında birçok şirketin benzer durumda olduğu ve sürekli alınan yatırımlar ve borçlarla ayakta durabildiklerini belirterek gelecek dönemin işaretini de vermiş oldu. Pazarın aşırı büyümesi siteleri rekabet edebilmek için kâr marjlarını düşürmeye, bazı sitelerin ise sahte ürünler göndermesine neden oldu. Sonuç olarak tüketicilerin bu tarz sitelere güveni azaldı. Gelirin azalması operasyon kısmında kargo, müşteri hizmetleri kısmında aksaklıklara ve tüketicinin yine bu tarz sitelere güvenlerinin sarsılmasına neden oldu.

Ders: Halihazırda rekabet olan bir pazara girmeden önce pazarın yeni oyuncu/oyuncuları kaldırıp kaldırmayacağını iyi analiz etmek şart.

5- Futbolburada.com   

Ağustos 2012 yılında Ömer Üçer tarafından kurulan site, adından da anlaşılacağı üzere Türkiye’de en çok izlenen ve en çok takip edilen spor olan futbol temelli bir haber sitesi olmak amacıyla yola çıkmıştı. Üye kullanıcıların da yazar olabildiği farklı haber anlayışına sahip sitede aynı zamanda Ali Ece, Bağış Erten ve Banu Yelkovan gibi futbol dünyasının tanıdığı isimler de arada yazı yazıyordu. Sadece bir ay gibi kısa bir sürede 150 yazar, 450 üye ve 28 bin tekil ziyaretçi gibi önemli rakamlara ulaştı. Site iOS ve Android uygulamasını çıkarmayı da planlıyordu. Fakat bir yılını doldurmadan kapandı. Futbolburada.com çalışanlardan Orhan Uluca kendi blog’unda yazdığı yazıda sitenin kapanmasındaki  temel sebebi maliyetlerin tam olarak hesaplanamamasını gösteriyor. Site sahiplerinin hiç reklam almasak bile birkaç sene bu siteyi fonlamaya devam edeceğiz deyip bir yıl dolmadan siteyi kapatmasının sebebi tahmin edilenden fazla maliyet çıkması gösterilebilir.

Ders: Eğer reklam ile gelir kazanma modeline sahip bir projeniz varsa, en az birkaç sene girişiminizi zararına çalıştıracak kadar parayı gözden çıkarmanız gerekebilir. Ya tutarsa mantığı ile hareket etmek, hem vaktinizi hem de paranızı boşa harcamanıza sebep olabilir.

6 – Memurfoni.com   

Memurfoni.com, özellikle kamuda çalışan ya da kamuya girmek isteyenlerin takip ettiği, Türkiye’nin en popüler sitelerinden biri olan Memurlar.net’in, marka bilinirliğini kullanarak İhtiyaç Grup ile birlikte 2011 yılında açtığı bir siteydi. Memurfoni.com’un açılma amacı dönemin modasına uygun olarak grup alışveriş pazarında faaliyet göstermekti. Memurfoni’nin bu alana girmesinin sebebi, o dönem için Memurlar.net’in en çok ziyaretçi alan yerel sitelerden biri olmasından ötürü reklam/tanıtım avantajı olması ve 1 milyon 100 bin mail onaylı üyesinin bulunması gösterilebilir. Yaklaşık iki yıllık bir sürenin ardından genel müdür Hakan Yiğit’in belirttiğine göre, 250 bin üye ve toplamda yapılan 75 bine yakın satış ile kapatma kararı aldılar. Memurfoni’nin kapanmasındaki sebeplerinin başında yeterli pazar araştırması yapmamaları gösterilebilir. Memurlar.net’in sahip olduğu 1 milyon 100 bin onaylı üyesine e-mail gönderip 100 tanesi hariç diğerlerinin Memurfoni’den mail almayı kabul ettiği halde iki yılda sadece 75 bine yakın satış yapmaları kayıtlı üyelerin sadece yüzde 7’sinin Memurfoni’yi kullandığı anlamına gelir. (Yeni üye almadıkları varsayılarak). Eğer Memurlar.net’e üye olanlar arasında gelir düzeyi ile ilgili ya da internetten alışveriş yapma oranları ile ilgili bir araştırma yapılmış olsaydı, belki bu alana girerken bir kez daha düşünebilirlerdi. Diğer sebep ise Memurfoni.com’un girdiği dönemde bile grup alışveriş pazarında rekabetin yoğun olduğu göz önüne alınırsa pazarla ilgili de yeteri kadar araştırma yapmadıkları sonucu ortaya çıkıyor. Hatta Memurfoni proje yöneticisi Mahmut Yıldırım’ın sitenin ilk açıldığı dönemde verdiği bir röportajda “Grup Alışveriş pazarında çok sayıda oyuncu var. Rekabetten çekiniyor musunuz?” sorusuna verdiği; “Rekabet güzel şeydir” cevabı aslında pazarda kendileri dışında çok sayıda oyuncu olduğunu bildiklerini gösteriyor. Bir diğer konu ise Memurfoni’nin ismi. Grup alışveriş sitesini Türkiye’de ilk açan site olan Markafoni’ye benzerliği büyük. Bu da orijinal siteyi hatırlatmaktan başka bir işe yaramadı.

Ders: Çıkarılacak sonuç, database’iniz ne kadar sağlam olursa olsun, marka bilinirliğiniz nasıl olursa olsun farklı bir pazara girerken o pazarın kaç tane oyuncuyu kaldıracağını ve tüketici kitlenizin ekonomik analizini yapmadan girmeyin.

 7 – Sinemaseans.com   

Reklam kirliliğinden uzak, kullanıcı dostu bir sinema sitesi olarak yola çıkan Sinemaseans.com, Ender Ayna tarafından 2007 yılında kuruldu. Ender Ayna o dönem verdiği röportajda Sinemaseans.com’un kurulma amacını şu şekilde özetlemişti: “Bu sitenin en büyük amacı, reklam kirliliğinden ve kullanıcı dostu olmayan arayüzlerden şikayet eden ama sinema bilinci yüksek sinemaseverlere alternatif sunabilmek.” Önemli gazetelere de haber olan site, kullanıcı açısından oldukça beğenilen ve dönemin takip edilen sitelerinden biri olmuştu. Sitede kullanıcılar, seans bilgilerinin yanı sıra filmlerin kısa özetleriyle, yönetmen, teknik ekip ve oyuncu kadrosu bilgilerine ulaşabiliyor, site üyeleri izledikleri filmler hakkında yorum yazabiliyor, filmlere puan verebiliyor, filmleri etiketleyerek diğer kullanıcıların filmlere kolayca ulaşmasına olanak sağlayabiliyordu. Tamamen kullanıcı memnuniyeti hedefiyle yola çıkan Sinemaseans.com sponsorlarla yola devam etmeyi düşünmüş. Fakat sponsor bulamadığı için süreç sitenin kapanmasıyla nihayetlendi.

Ders: “Siteyi bir şekilde kurayım, kervan yolda düzülür” mantığı ile yola çıkmak, kaybetmeyi baştan kabul etmektir. “Ya tutarsa” mantığı ile hareket etmek yerine ayağı yere sağlam basan, etraflıca hazırlanmış bir proje ile işe girişmek şart.

8 – Bargao.com   

Bargao.com internet dünyasının tanınmış isimleri tarafından kurulmuş bir girişim. Kurucuları arasında Avukat Başak Purut (Ekşi Sözlük), Serdar Kuzuloğlu (Gazeteci, program yapımcısı, girişimci), Devrim Altaylı (Buzz Kurucusu) ve Ercan Balcı (Pordiva’nın CTO’su) var. Site, kullanıcıların sevdikleri markalardan indirim talep etmesi mantığına dayanıyor. Bargao, kullanıcılarına, ayakkabı, telefon, bilgisayar, elektronik, giyim, mutfak, kozmetik, anne/bebek, spor, mücevher/saat ve ev/dekorasyon olmak üzere 11 farklı kategoride beşer marka ile kullanıcılarına indirim talep etme imkanı sunuyordu. Sitenin en büyük dezavantajı grup alışveriş sitelerinin en yoğun olduğu ve düşüşe geçtiği bir dönemde kurulmuş olması. Çünkü insanlar, indirip talep et, sonra yeteri kadar kişinin oluşmasını bekle, daha sonra firmalar talebi uygun görürlerse indirim yapsınlar diye zaman kaybetmek yerine yüzlerce grup alışveriş sitesinden herhangi birine girip istedikleri ürünü indirimli bir şekilde alabiliyordu.

Ders: Girişiminizi piyasaya süreceğiniz zaman pazarda benzer ürünler olup olmadığını, pazarın doyum noktasına gelip gelmediğini iyi araştırın.

9 – Bazlia.com   

Bazlia, kendini yeni nesil, konum bazlı ilan sitesi olarak nitelendiren bir girişimdi. İki buçuk yıllık bir geliştirme sonucunda ortaya çıkan site oldukça gelişmiş bir sisteme sahipti. Türkçe ve İngilizce yayın yapan Bazlia, neredeyse tüm ilan çeşitlerini tek bir site altında toplamak amacıyla yola çıkmıştı. Emlak, vasıta, kariyer, tatil ve pazar yeri gibi pek çok alanda hizmet veren sitede emlakçılar, oto galerileri ve kariyer ajansları da online mağaza açabiliyordu. Ücretsiz ilan yayınlanabilen sitede harita üzerinden arama yapma seçeneği ile 20 metre ile 90 kilometre arası yarıçaptaki çevredeki ilanlar listelenebiliyor, bazPoint noktaları ile alıcı ve satıcılar arasındaki buluşma yerlerini görülebiliyordu. Sahibinden.com’un rakibi olarak ortaya çıkan site bir buçuk yılın sonunda, 2012 yılında faaliyetlerini bitirdi. Bazlia’nin en büyük dezavantajı Sahibinden.com gibi pazarın en eski ve güçlü markası ile aynı alanda rekabet etmeye çalışmak gösterilebilir. Fakat uzun vadede yeterli tanıtım ile pazarda ilk üçe oynayabilirdi. Konum bazlı pazaryeri uygulamalarının 2015 sonrası popüler olmaya başladığı göz önüne alınırsa Bazlia’nın erken havlu attığı söylenebilir.

Ders: Özellikle pazar yeri sitelerinde kısa sürede kazanç beklemek mantıksızdır. Birkaç sene reklam yapıp marka bilinirliğini artırmak ve bu süre boyunca yeni ürünler çıkararak siteyi desteklemek, pazar yeri sitelerinde olmazsa olmazlardandır.

10 – Beyazkutu.com   

Özel alışveriş sitelerinin popülerliğini yitirmeye başladığı bir dönemde farklı bir anlayış ile hizmete başlayan Beyazkutu.com, “Türkiye’de olmayan ürünler Beyazkutu.com’da” sloganı ile yola çıktı. Beyazkutu.com sloganında yazdığı gibi Pepe Jeans, Rock and Republic, Billabong, Camper ve Aldo gibi birçok dünya markası ürünü Türkiye’ye getirdi.

Hamdi Külahçıoğlu ve Serdar Çınar tarafından 2011 Ocak ayında 1 milyon TL sermaye ile kurulan Beyazkutu.com aynı yıl Kasım ayında iLab Holding’den 1 milyon TL civarında bir yatırımı da almayı başarmıştı. Diğer grup alışveriş sitelerinden farklı olarak sezon ürünlerini ve Türkiye’de olmayan markaların ürünlerini de satan site, kapanmadan bir süre önce de Demsa Grup tarafından satın alındı. Beyazkutu.com’un kapanmasındaki temel sebep, özel alışveriş sitelerinin doyma noktasına gelmesi, tüketicilerin yaşadıkları sorunlardan dolayı (sahte ürün/kargonun geç gelmesi gibi) alışverişi azaltmasıydı.

11 – Butigo.com   

Butigo diğer e-ticaret sitelerinden farklı olarak, moda danışmanlarının kişiye özel alternatifler sunduğu bir siteydi. Berk Alevi, Gizem Yasa ve Harun Güner tarafından kurulan site, 212 Capital Partners’tan da yatırım almıştı. Bir dönem kadınlar arasında çok popüler olan site Üç yılın ardından 2014 yılında kapandı. Tüm ürünler için tek fiyat belirlemiş olan Butigo, oldukça hareketli ve geniş seçeneklerin olduğu e-ticaret pazarına farklı yaklaşımları ile dikkat çekiyordu.

Ders: E-ticaret sektöründe rakip çok, kâr marjları az. Arkalarında büyük bir grup olanlar (hepsiburada.com, sahibinden.com gibi) ayakta kalabiliyor…

12 – Doktormortgage.com  

Ocak 2009 tarihinde konut kredisi hakkında bilgilendirme, faiz ve komisyon oranlarını karşılaştırma ve konut kredisi başvurusu alma amacıyla kurulmuştu.
O dönem Doktormortgage’ı diğer sitelerden ayıran en büyük özellik, sadece mortgage sistemine odaklanmasıydı. Sitenin kurucusu Mustafa Su, sitenin batma sebebini temel olarak iki nedene bağlıyor. Biri, bankalar gibi kurumsal yapılarla çalışmanın zorluğu, diğeri sermaye ihtiyacı.

Ders: Çok yaratıcı, kısa sürede kâra geçirecek ve daha önce kimsenin yapmadığı bir fikriniz yoksa, uzun süre direnmenizi sağlayacak başlangıç sermayesiyle yola çıkmanız şart. Paranız yoksa, fikriniz iyi olsa bile işiniz zor…

13 – Goboti.com

Goboti.com 2010 yılında özel tasarım tişörtleri satmak için kurulmuş bir site. Sitenin ne yaptığından çok, kimler tarafından kurulduğu dikkat çekiyor. Markafoni’nin kurucularından Sina Afra, Tolga Tatari, Ahmet Emre Sarı, Yemeksepeti.com’dan Nevzat Aydın ve Mynet’in kurucusu Emre Kurttepeli tarafından kurulan girişimin ömrü uzun sürmedi. Türkiye’nin en başarılı girişimcilerinin kurduğu startup’ın kapanma sebebini o dönem Nevzat Aydın şöyle açıklamıştı: “Daha fazla yatırım yapılması gereken bir sürece girdik. Bu yatırımın geri dönüşüyle ilgili şüphelerimiz vardı. Aslında ilgi ve satışlar çok iyi gidiyordu ve büyüme potansiyeli vardı. Çalışanlarımızla hüzünlü bir şekilde ayrılmak ve siteyi kapatmak zorunda kaldık.” Türkiye’de daha önce de birkaç defa internet üzerinden t-shirt satışları yapan girişimler olmuştu. Hepsi de aynı kaderi paylaşmak zorunda kaldı. Bunun en büyük sebebi internet üzerinden satılan t-shirtlerin tasarım ağırlıklı olması nedeni ile yüksek fiyatlarla satılması ve alıcı kitlesinin sınırlı olması.

Ders: En başarılı girişimcilerin yaptığı yatırımlar bile batabilir…

14 – Fyonk.com   

Deniz Oktar ve Barış Can Daylık tarafından Mayıs 2012’de kurulan girişim bir sosyal hediyeleşme uygulamasıydı. Yurtdışında bilinen bir uygulamanın Türkiye uyarlaması olan Fyonk, Facebook temelli çalışıyordu. Fyonk kullanıcıları, sitenin sunduğu ürün çeklerini dilerlerse sunulan şekilde, dilerlerse çekin üstüne para ekleyerek başka birine gönderebiliyordu. Kurulduğu ilk altı günde 4 bin 500 aktif kullanıcıya ve 300 binden fazla kişinin bilgisine ulaşılmıştı. İnsanlar arkadaşlarına 3 bin 500 hediye çeki göndermişti. Fyonk’un işbirliği yaptığı siteler Tchibo, Evmanya, Ebebek, Buldumbuldum, Butigo, Momento, Çikolatasepeti, Çiceksepeti, Frutation, Lilakutu ve Hazinem’di. Fyonk.com kurucusu Deniz Oktar, “Kısa sürede çok büyük bir kitleye ulaşsak da bir gariplik olduğunu fark ettim” diyor ve verileri analiz ettiğinde kitlenin elit olmadığı sonucuna vardıklarını belirtiyor.

Oktar şöyle diyor: “Facebook ve Twitter üzerinde her türlü kampanyayı takip eden yaklaşık 10 bin kişilik bir kitle vardı. Bunlar Donanımhaber, Kadınlarkulubü gibi birçok sitenin düzenlediği her türlü yarışmaya nasıl girileceğini tartışıyor, hile yapıyor, sistemlerin açıklarını bularak, kazandıkları hediye çeklerini satıyorlar veya abuk subuk şeyler satın alıyorlardı. Hediye çekinin alt limiti neyse, en azını kullanıp üstüne hiçbir şey satın almıyorlardı. Burada e-ticaret sitelerinin beklentisi, verdikleri bedava hediye çekinin çok üstünde alışveriş yapılması ve hatta üstüne para ödenerek bunların büyütülmesi yönündeydi. İlk günlerin sonunda ortaya çıktı ki, bu kitle ile devam edersek proje başarıya ulaşmayacaktı.”

Yaptıkları yeni algoritma ile bu sorunun önüne geçen Fyonk ekibi bu sefer de Facebook’un hediye işine karar vermesi engeline takıldı. Bu arada sosyal hediye servisini tüm dünyada ilk defa uygulamaya geçiren milyon dolarlık İsviçreli Wrapp şirketi Türkiye’ye girmeye karar verdi. Fyonk, kurulduktan dört ay sonra binlerce kullanıcı olmasına rağmen kapandı.

Ders: Her klon girişim Türkiye’ye uymayabilir. Türk internet kullanıcısının sistemi sevip sevmediğini araştırmadan, daha doğrusu pazar araştırması yapmadan işe başlamak, yanlış sonuçların alınmasına neden olabiliyor.

15 – Supercekilis.com   

Supercekilis.com 2011 başında üyelerine Milli Piyango yönetmeliğine uygun olarak hediyeler kazandıran bir servis olmak amacıyla yola çıktı. Firma ve markalardan aldıkları ürün ya da hizmetleri çekiliş ile kullanıcılara dağıtan bir sistem üzerine kuruluydu. Bir yıldan kısa bir süre içerisinde kapanan sitenin en büyük dezavantajı, fazla uzun olanüye kayıt formu olarak gösterilebilir. Dünyanın en büyük sitelerine bile sadece bir nickname ve şifre ile girilebildiği bir dönemde bu kadar detaylı üye kaydı almak birçok kişiyi baştan vazgeçirdi.

Ders: Sadelik internet sektörünün en büyük özelliği. Yukarıdaki örnekte de görüldüğü gibi sadece bir kayıt formu bile tüm girişiminizi baltalayabilir.

16 – Trend.im

2011 yılında 200 civarı fırsat sitesinin çıkması fırsat takip sitelerini yarattı. Kullanıcıların yüzlerce fırsat sitesi arasında kendisine en uygun fırsatı bulması çok vakit aldığı için ortaya çıkan sitelerden biri de Trend.im’di. Fatih Kartal ve Engin Dumlu tarafından kurulan site, kullanıcıların farklı filtreler kullanarak kendilerine en uygun fırsatların önüne gelmesini sağlayan bir sistem temelinde çalışıyordu. O dönem fırsat sitelerinin popüler olmasından dolayı fırsat takip siteleri de ve Trend.im de oldukça ziyaretçi almaya başlamıştı.

Fakat özellikle 2012 yılından itibaren fırsat sitelerinde pazarın doyum noktasına gelmesi ve şirketlerin birer birer kapanmaya başlaması bu kulvardaki sitelerin takipçilerinin de azalması nedeniyle kapanmalarına neden oldu.

Ders: 200 tane fırsat sitesi, sadece internetin yeni gelişmeye başladığı Türkiye için değil nüfus ve ekonomi olarak dünyanın sayılı ülkeleri arasında yer alan ABD ve Japonya gibi pazarlar için bile fazla.

17 – Ilookforyou.com

Seni arıyorum anlamına gelen “ilookforyou.com”, premium hizmet veren, 25-45 yaş arası kadınlara özel arkadaşlık sitesi olarak 2014 yılında açıldı. Ilookforyou eğitimli, meslek sahibi ve meşguliyetleri nedeniyle özel hayatlarına zaman ayıramayan kadınları hedefleyen bir arkadaşlık sitesi olarak kurulmuştu. Ücretsiz üye olunabilen sitenin aynı zamanda ücretli üyelik alternatifleri de vardı. Aylık 199, yıllık 499 TL arasında değişen ücretler ile site daha çok üst segmette konumlanmaya çalışmıştı.

Sitenin üyeleri eşleştirmek için kullandığı sistem de oldukça profesyoneldi. Üyelik aşamasında, en sevdiğiniz yemekten beğendiniz filmlere, kendinizi tanımladığınız kişilik özelliklerinden favori hediyelerinize kadar bir dizi soruyu yanıtlıyordunuz.

Ders: Sitenin kapanmasının temel sebebi pazarın böyle bir ürüne ihtiyaç duymamasıydı. Facebook, Twitter, Instagram, Tinder gibi sosyal ağ sitelerinin popülerliği özellikle böyle ücretli bir sitenin kapanmasındaki en önemli sebep. Bir diğeri ise her ne kadar üst gelir grubunu hedefleyen bir site olsa da ücret talep etmesi. Tinder gibi dünya çapında kullanıcısı olan bir uygulama bile bir süre sonra fiyatlarını düşürdü.

18 – Pakette.com

Pakette.com Türkiye’de daha önce denenmşi bir sistemi biraz daha farklılaştırarak tekrar uygulayan bir siteydi. Her gün farklı ve indirimli bir ürün satışa sunan girişim, ana sayfada son üç günün ürünlerine yer veriyor, eğer üç ürünü de pakete atarsanız, kargo parası almayarak o döneme göre etkili bir promosyon da yapıyordu. Dört kişilik bir ekibin 10 aylık çalışması sonucu çıkan Pakette.com, bir yıl dolmadan kapanan siteler arasına katıldı. Tek ürün sisteminin daha önceden denenmiş ve tutmamış olması, siteye günlük olarak yüklenen ürünlerin zaruri bir ihtiyacı karşılayan ürünlerden çok (TV, bilgisayar, cep telefonu ya da kıyafet gibi) kullanılmasa da bir şey kaybettirmeyecek ürünlerin tercih edilmesi, başarısızlığa neden olan faktörlerin başında geliyor.

Ders: Müşterinin ne istediği, gerçekten neye ihtiyacı olduğunu analiz etmeden, iyi araştırmadan işe başlamayın.

19 – Tabletseminerler.com

Her kullanıcının kolayca erişebileceği, online olarak kayıt olup uzmanlarından satış, pazarlama, sosyal medya, girişimcilik, yaratıcılık, iş yaşamı ya da sağlık gibi farklı alanlardaki offline seminerlere katılabileceği bir sistem olan site 2013 yılında Hasan Aslanoba’dan da 500 bin TL yatırım almıştı. Tablet seminerler, M-Gen’in kurucusu Ufuk Tarhan ve Emrah Kaya tarafından kurulup Youth Holding bünyesinde geliştirilmişti. Sitenin başarısız olmasının iki sebebi var. İlki, eğitimlerin online olmaması. Diğeri ise kurucuların diğer işleri nedeniyle  siteye tam olarak odaklanamaması.

Ders: İnternet girişimi ek iş olarak yapılmaz.

20 – Magazoloji.com

Haziran ayında Tevfik Uyar ve Tuğçe Demirağ tarafından hediyelik eşya dikeyinde kurulan magazoloji.com, farklı ve daha yaratıcı hediyelik eşya almak isteyenlere özel bir alışveriş sitesi olarak konumlanmıştı. Sitede yaratıcı kupa, t-shirt, poster / afiş, oyun / oyuncak, ev ve ofis ürünleri ve indirimli kitaplar bulmak mümkündü. Şirketin sahibi Tevfik Uyar, aylık online bilim dergisi Açık Bilim dergisinin kurucu editörleri arasında olmasının avantajı ile hitap ettiği kitleyi oldukça iyi tanıyan bir kişiydi. Fakat hedefledikleri kitlenin küçük olması ve yeterli sermaye birikiminin bulunmaması siteyi düşük cirolar nedeniyle kapanma sürecine götürdü.

Ders: Hedef kitlen birkaç kişi olmasın.

21 – Stilsos.com

2010 – 2013 yılları arasında grup satış ve e-ticaret sitelerinin arttığı bir dönemde çıkan bir diğer akım da sosyal ticaret girişimleri idi. Bukombin Modasor, Netmoda ve Stilgiyin gibi girişimlerin bulunduğu bu segmentte faaliyet gösteren bir girişim de Stilsos.com sitesi idi.

Galata Business Angels’dan 230 bin dolar yatırım da alan Reyhan Baylan tarafından kurulan Stilsos bir süre sonra kapandı. Baylan, iş modelinin gelir ortaklığı üzerine kurulu olduğunu ve üye başına elde edilen gelirin yetersiz kaldığını vurguladı.

Ders: Girişiminizin bir sene içinde batmasını istemiyorsanız, iş planınız ne kadar iyi olursa olsun yeterli sermayeyi toparlamadan yola çıkmayın.

22 – Whonear

Whonear Gökhan Örün tarafından 2011 yılında piyasaya sunulan bir aplikasyon. Kişilerin konum bilgilerini baz alarak yakın mesafede bulunan arkadaşlarını bildirim olarak sunuyordu. Türkiye ve yurtdışında pek çok startup yarışmasında dereceye de giren uygulamanın iOS ve Android uygulamaları mevcuttu. 2013’ün başlarında kapanan girişimin yaşadığı en büyük sorun olarak yeterli sermayesinin olmayışı gösteriliyor.

Ders: Başlangıç yatırımı önemli.

23 – Go220

Go220, fırsat sitelerinin yoğunlaştığı bir dönemde niş bir fırsat sitesi olarak piyasaya girdi. Tüketici elektroniğine odaklı olan sitenin kurucuları Şevket Başev, Tansu Gülaydın, Dost Karaahmetli, Bülent Elçin ve Altuğ Beşer’di. Site her gün dördü yeni olmak üzere yedi farklı ürünü satışa çıkarıyor ve fırsat sitelerinin temel mantığına uygun olarak 48 saat boyunca satışa sunuyordu. Go220 her ne kadar niş bir segmentte olsa da Limango Tech ve Teknop gibi önemli rakipleri vardı.

Ders: İşe başlamadan önce pazarı tanı.

24 – Céidot

Céidot, Ankara merkezli Türkiye’nin en büyük oyun şirketlerinden biri olarak 2004 yılında Bilkent Üniversitesi Teknokenti’nde kuruldu. Céidot’un en popüler oyunu olan Umaykut üç yıl içinde 3,5 milyon oyuncu kazandı. Fakat gelir modelini tam olarak oturtamamıştı. Oyuncu sayısının artması arka plandaki bakım maliyetlerini artırıyordu. Şirket bu dönemde Umaykut’u Peak Games’e sattı. Satışın ardından Ceiron Wars oyunu üzerine ağırlık veren ekip, Amerika ve Rusya ziyaretlerinin ardından 2013 yılında Ceiron Wars oyununu yayınladı. Deneyiminden kurgusuna kadar oldukça gelişmiş ve detaylı bir şekilde hazırlanan oyun, iş planındaki aksaklıklardan dolayı bir türlü bekleneni veremedi ve şirket 2013 yılı sonunda kapandı. Céidot’un kapanma sebebi, şirketin kurucusu Erkan Bayol’un da söylediği gibi gelir modelini
ve iş modelini tam olarak oturtamamaktı.

Ders: Mühendisler içeriğe ve yazılıma, uzmanlıkları gereği daha çok odaklandıkları için işin önemli kısımlarını kaçırabiliyorlar.

25 – Youlike.com

İtiraf.com, Uzman.tv ve İstanbul.net sitelerinin kurucusu Ersan Özer’in uzun süreli bir planlama sonrasında yedi ortağı ile birlikte kurduğu Youlike sitesi, tüm dünyada ortak zevkleri olan insanları bir araya getirmeyi hedefliyordu. 300 bin lira sermaye ile kurulan şirketin ortakları arasında Gittigidiyor.com’un kurucularından Burak Divanlıoğlu ve Serkan Borançılı, yine internet dünyasının yakından tanıdığı Aydonat Aysever, Levent Gültan, Can Karatoprak ve Oğuz Göker bulunuyordu. Siteyi ilk olarak New York’ta açan ekip Youlike.com ve Ulike.com gibi alan adlarını o dönem 100 bin dolara satın almıştı. Türkçe’nin yanı sıra İngilizce, Portekizce, İspanyolca ve Fransızca gibi versiyonları da hazırlanan Youlike.com’un İstanbul ofisi de kurulmuş, Wired dergisi tarafından Avrupa’nın en çok dikkat çeken girişimleri kategorisinde 2013 yılında ilk 10’a girmişti. İlk olarak dating (arkadaşlık) sitesi olarak kurulan Youlike daha sonra strateji değişikliğine gitti ve sosyal ağ sitesi olarak devam etmeye çalıştı. Sitenin tasarımında da büyük değişikliklere giden ekip, bir sür sonra havlu attı.

Ders: Girişiminizi baştan doğru kurgulayın.

26 – Fit&color.com

Sadece erkek giyim üzerine odaklanan Fitandcolor, bankacılık sektöründe kariyer yapan iki kardeş, Zeynep Kılınçoğlu ve Hüsnü Kılınçoğlu tarafından kurulmuştu. Aslanoba’dan 1 milyon TL yatırım alan sitenin bir diğer küçük yatırımcısı ve danışmanı ise e-ticaret sektöründeki tecrübesi ile bilinen Sina Afra idi. Hedef kitlesi 20-45 yaş arası çalışan erkekler olan site, giyim ürünlerinin tasarımını ve üretimini Türkiye’de yaptırıp kendi markası ile satıyordu. Moda sektörünün doğası gereği marka yaratmak zorunda olan site, offline’a kıyasla büyük fiyat avantajına sahip olsa da, iş modeli gereği hızlı büyüme olabilecek durumda değildi.

Ders: Pazar araştırması, pazar araştırması, pazar araştırması…

27 – Lokum.com

Yemeksepeti tarafından yöresel ürünler satmak amacıyla 2014 yılında kurulan Lokum.com, Türkiye’nin değişik yerlerinden getirttiği organik ürünlerin satışını yapıyordu. Mart 2015 tarihinde kapanan sitenin lojistik masrafları çok yüksekti. Ürünlerinde firenin yüksek olması bir başka sorundu. Fiyat politikası nedeni ile küçük bir hedef kitleye hitap ediyor olması ise başka bir sorundu.

Ders: E-ticarette en zor tutunan girişimler, niş segmentte olanlar.

28 – Etiqadd.com

2011 yılı sonunda mobil alanda faaliyete başlayan Etiqadd.com, Göker Toplu ve Aleksi Komorosano tarafından kurulmuştu. Markaları tüketicilerle, sosyal medya ve akıllı telefonları aracılığıyla bir araya getiren lokasyon bazlı sosyal alışveriş ve moda ağı olarak tanımlanabilir. Site 2012 yılında web sayfasına ağırlık vererek strateji değişikliğine gitti. Sistem, kullanıcıların platformda yer alabilmesi için ürünlerin etiketlerindeki barkodları okutmaları prensibine dayanıyordu. Kullanıcılar siteye yüklenen ürünleri görebiliyor, keşfet butonu ile başka kullanıcılara ait ürünleri keşfedebiliyorlardı. 250 binden fazla ürünün yer aldığı sitede 15 marka ile işbirliği yapılmıştı. E-ticaret pazarına yaratıcı bir fikirle adım atan girişim 2013 yılı başında kapandı. Sosyal alışveriş mantığının Türkiye’de internet kullanıcıları arasında henüz olgunlaşmamış olması Etiqadd gibi başarılı fikirlerin hayat bulmasını engelliyor.

Ders: Erken öten horozun…

29 – Firsatkoltugu.com

2010 yılı sonrasında yüzlerce fırsat sitesi açıldı. Türkiye’deki pazarın doyum noktasına ulaşmasının ardından bu sitelerin çoğu kapanırken, bir kısmı normal e-ticaret sitesine dönüştü, çok az bir kısmı ayakta kalabildi. Bu furyada hayata geçirilen sitelerden biri, seyahat sektörüne yönelik hazırlanan Firsatkoltugu.com’du.

Site, otobüs ve uçak şirketlerinin indirimli biletlerini satıyordu. Faruk Taşdemir ve Mustafa Bahadır tarafından Mart 2012’de kurulan site 2012 sonunda kapandı.

30 – Sporcum.com

Türkiye’nin spor ve günlük yaşam alanındaki ilk e-ticaret sitelerinden biri olan Sporcum.com, 70’in üzerinde markaya ait on binlerce ürünü birarada bulabildiğiniz bir siteydi. 2010 yılı sonunda kurulan girişim Tiger Global ve Mynet’in sahibi Emre Kurttepeli’den iki defa yatırım almıştı. 2012 yılında Webrazzi E-Ticaret Konferansı’nda konuşan Sporcum.com Genel Müdürü Ahmet Abamor, ayda 100 bin TL’nin üzerinde reklam ve pazarlama harcamalarının olduğunu söylemişti.

Ürün videoları ve birçok ürüne ait teknik detaylar, Sporcum.com’un başarıyla yürüttüğü işlerden biriydi. Fakat kendi müşteri kitlesini oluşturamama ve ciroyu artıramama gibi sebepler Sporcum.com’un da kapanmasına neden oldu.

Ders: Pazarlama her şeyden önce gelir.

31 – Ekolay.net

90’ların sonunda internet sağlayıcısı olarak hizmet vermeye başlayan Ekolay zaman içinde değişime uğrayarak haber, eğlence ve oyun portalı olarak hizmet vermeyi sürdürmüştü. Yıllar önce Kemal Sunallı reklamlar ile milyonlarca insanı internet ile tanıştıran, ilk mail adreslerini almalarını sağlayan site, zamanla Facebook, Twitter gibi fenomen sosyal medya ağları karşısında kullanıcısını kaybetmeye başlamıştı. Nisan 2013 tarihi itibariyle faaliyetlerine son verse de tam olarak kapanmadı. Doğan Grubu, Ekolay.net’i ismi ile daha uyumlu olacak şekilde sarı sayfalar sitesine dönüştürdü.

Ders: Bazen değişim seni alıp götürür.

32 – Evim.net

2010 yılında ev dekorasyon dikeyinde kurulan önemli fırsat sitelerinden biri olan Evim.net, beş yılın ardından 2015 yılında kapanan internet siteleri arasına girdi. 2013 yılı başında EBRD ve 212’den 5 milyon dolar yatırım da alan Evim.net, Evmanya ve Evidea gibi güçlü oyuncuların olduğu dikey pazarda tutunamadı. Site açık olsa da daha çok mobilya ve dekorasyon bloğu şeklinde devam ediyor. Fırsat sitesi – niş pazar birleşimiydi. Fırsat siteleri cazibesini yitirdi. Segmenti ise fazla oyuncuyu kaldıracak büyüklükte değildi.

33 – Kliksa.com

Sabancı Holding’in iştiraki olan Kliksa, 2012 yılında kurulan bir e-ticaret sitesiydi. 2014 yılında 10 milyon dolarlık yatırımla tasarımını değiştiren ve pazar yeri modeline geçen Kliksa 2015 yılının sonlarına doğru yeni yatırım aramaya başlamıştı. Kâr marjlarının çok düşük olduğu e-ticaret pazarında Türkiye’nin en büyük holdinglerinden Sabancı’nın bile tutunamaması, girişimcileri bekleyen zorlukların işaretiydi. Teknosa’nın altında outlet olarak faaliyetine devam edecek olan Kliksa’nın en büyük hatası, model değişikliğine gitmekti. Hem tasarım hem iş modelini değiştiren Kliksa’nın müşteri bağlılığı düşmeye başlamıştı.

Ders: Girişiminizi baştan sağlam kurgulamak ve değişimi iyi yönetmek yaşamsal öneme sahiptir.

34 – Weblebi.com

2002 yılında kurulan Türkiye’nin en eski ve en büyük e-ticaret sitelerinden biri olan Weblebi, 2008 yılında faaliyetlerine son verdi. Kapanmadan birkaç sene önce yatırım teklifleri aldığı iddia edilen Weblebi, özellikle son dönemde çok sayıda şikayetle pek çok kez haber konusu olmuştu. Weblebi.com’un kapanmasındaki en önemli sebep, yönetim hatalarıydı. Ürünün geç gelmesi, gelmemesi, yanlış ürün gelmesi gibi yorumlar alışveriş yapacak tüketicileri negatif etkiliyor. Özellikle internetin doğası gereği bu yazıların yıllarca kalması bir girişim için büyük talihsizlik.

Ders: Müşteri kraldır.

35 – Vimjo.com

2010 yılında sağlık ve kişisel bakım ürünü dikeyinde e-ticaret pazarına giren Vimjo, yaptığı kampanyalar, TV reklamları ve İstanbul içine üç saat içinde kargo sistemi ile bir dönem oldukça popülerdi. Ümraniye’de offline mağaza da açan site Türkiye genelinde yayılmayı planlıyordu. Murat Küçükoğlu ve kardeşleri Mehmet ve Mesut Küçükoğlu tarafından kurulan site, 2012 yılında milyon dolarlık borç ile kapıya kilit vurdu. Sitenin kapanmasındaki temel sebep, stok yönetimini iyi yapamaması ve kurumsal yönetimden uzak olmasıdır.

Ders: İşe, işletme kitapları okuyarak başla.

36 – Turkstudent.net

2001’de Almanya merkezli sosyal ağ olarak kurulan TurkStudent 500 binden fazla üyeye sahipti. 2008 yılında ilk fon desteğini elde eden site, 2010 yılında Çember.net’in sahibi Çağlar Erol’dan da yatırım almıştı. Gençlerin bir sosyal ağdan beklediği faydaları yeterince karşılamaması ve sosyal bir ağdan ziyade dating sitesi gibi kullanılması gibi sebeplerle zaman içerisinde popülerliğini kaybetti ve kapandı.

37 – Kachmaz.com

2007 yılında her gün indirimli bir ürün satmak amacıyla açılmıştı. Zamanla günde 3 ürüne kadar çıkan site ayrıca bir gün önceden stoklarda kalan ürünleri de satmaya başlamıştı. 2007-2010 yılları arasında buna benzer bir iş modeline sahip yüzlerce site açılmıştı. Indiragandi.com, Gundebirurun.com gibi. Ürünlerin kalitesiz olması, müşteri hizmetlerinin yetersizliği, kargoların geç gelmesi gibi nedenler bu sitelerin hepsinin sonu oldu.

Ders: Ne yapacaksan, mükemmel yap.

38 – Tio.com.tr

Teknoloji Holding tarafından, Türkiye’deki en büyük global ürün havuzuna sahip olma hedefi ile kurulmuştu. Ürün özelliklerini, fiyatlarını ve satıcıları karşılaştırabilme imkanı sağlıyordu. Tek üyelik ile pek çok siteden satış yapma imkanı, satıcıya puan verebilme, internette satışı bulunmayan markalara mağaza açma ve bireysel kullanıcılara ikinci el ürün satma gibi birçok farklı kategoriyi içinde barındırıyordu. Hatta 2008 yılı başında, o dönem için devrim sayılabilecek cep telefonundan alışveriş uygulamasını ilk başlatan site olmuştu. Tüm bunlara rağmen 2008 yılında finansal sıkıntılar yüzünden kapandı.

Ders: Bazen olmayınca olmaz.

39 – Tencere.com

Foodtech alanında bir girişim olan Tencere.com, eve sipariş ev yemekleri yapan bir siteydi. Geçen yıl açıldıktan kısa süre sonra Aslanoba Capital’den yatırım da alan platformda ister iOS ya da Android isterseniz Yemeksepeti.com üzerinden sipariş verebiliyordunuz. Hem kapıda nakit, kredi kartı veya yemek kartıyla hem de internetten kredi kartıyla ödeme yapılabiliyordu. Site yatırım aldıktan bir süre sonra Aslanoba’nın diğer food-tech girişimi olan Mealbox ile aynı dağıtım kanalını kullanmaya başlamıştı.

40 – Designlock.com

Ağustos 2012’de açılan Designlock, farklı ve tasarım odaklı ürünlerin satışını yapmak hedefiyle kurulmuş olan bir siteydi. Her gün farklı ve özgün tasarımları kullanıcılarına sunan DesignLocks ekibi, Türkiye pazarından çekilme kararı alan Rocket Internet’in eski çalışanlarından oluşmaktaydı. Designlock kurucu ortağı Engin Gökdiken kapanma sebebini şu şekilde açıklıyor: “Metriklerimiz oldukça iyiydi. En büyük hatamız Türkiye’de hiç olgun olmayan bir pazarda faaliyet göstermeye çalışmaktı. Tasarıma ilgi gösteren insanlar çok sınırlı bir kitleydi. İkinci eksiğimiz ise satın almadaki güçsüzlüğümüz oldu. Marjlarımız bizim hacmimiz için yeterli değildi. Genel olarak düzeltilmesi gereken en önemli kalem satın alma. E-ticaret demek, perakende demek. Güçlü bir satın almanız yoksa büyüyen organizmaları küçük marjlarla ayakta tutmak hayalden öteye gitmez. İnovasyon yapmadan sıra dışı bir başarıya imza atmak da kolay değil.

Ders: Küçük hacimlerle satın alma söz konusuysa kaybetmek kaçınılmaz!

41 – Gruptayim.com

2012 yılında Gökhan Ayantaş ve Ali Kasımoğlu tarafından kurulan Gruptayim.com, fırsat sitelerinin niş bir kategorisinde, tüketici elektroniği alanında faaliyet gösteriyordu. Gruptayim.com’un diğer fırsat sitelerinden en büyük farkı, ürünleri raflarına koymasıydı. Ama yetmedi…

42 – Bonubon.com

Nisan 2012 tarihinde Garanti Bankası ve Doğuş İnternet’in ortak girişimi olarak kurulan Bonubon.com, grup alışveriş pazarının yeni oyuncusuydu. Garanti Ödeme Sistemleri ve Garanti Teknoloji’den aldığı destekle hayata geçen projenin sonu diğer fırsat sitelerinden farklı olmadı. Bonubon’un rakiplerine kıyasla daha yüksek fiyatla ürün satması, daha önce de belirttiğimiz gibi pazarın doyuma ulaşması, kullanıcıların sahte ürün, geç gelen ürün gibi sorunlardan pazardan soğuması gibi nedenler girişimin sonu oldu.

43 – Clover Game Studio

Tasarladıkları ilk oyun olan Reveal The Maze ile bir dönem dünyada en çok indirilen Türk oyunu olma başarısını yakalayan Clover Game Studio, daha sonra Candy Chain isimli ikinci oyununu yayınladı. Oyun stüdyolarının genel sorunu olan gelir kaynağı yaratamama problemi Clover Game Studio’da da kendini gösterdi ve şirket 2014 yılında kapandı. 2013 yılında Wired dergisi tarafından Türkiye’nin en çok dikkat çeken 10 girişiminden biri seçilen Clover Game Studio aynı yıl Turkishtime’ın en iyi 100 startup listesine de girmişti.

Ders: Aklınızdaki e-ticaret ya da oyun fikri ne kadar iyi olursa olsun gelir kaynağını kurgulayamıyorsanız bir süre bekleyin.

44 – Saklısehir.com

2011 yılında fırsat pazarına niş bir alanda giren Saklisehir.com, Osmanlı kültürüne ilişkin ürün ve etkinlikleri  kullanıcılarına sunuyordu. Ömer Ekinci tarafından kurulan site, uygun fiyatlara ebru ve cam üfleme sanatını öğrenme imkanı sağlıyordu. Kurulduğu ilk günlerde oldukça talep gören girişim, yaklaşık 15 ay sonra kapanan siteler kervanına katıldı. Sitenin kurucusu Ekinci yaptıkları hataları şöyle sıralıyor: “Ana işim olan Desnet’i bırakmadan yan iş olarak e-ticarette başarılı olmaya çalıştım. Ciddi bir sermaye ayırmadan, ana şirketimden beslendim. Ama e-ticaret, sanıldığı gibi sermayesiz yapılmıyor. Giriş bariyeri artık 1 milyon TL’ye çıktı. Ayrıca kısa sürede başa baş noktasına gelmeyi hedefledim ama uzunca bir zaman sabretmek gerekiyordu… Uzman bir ekip yerine genç ve deneyimsiz bir ekiple çalıştım ki, bu da büyük bir hataydı. Son olarak, fırsat sektörü gibi boğucu rekabetin olduğu, farklılaşmanın zor, kâr marjlarının çok düşük, saha operasyonunun yüksek olduğu bir alana girdim daha farklı bir iş modeli kurgulayabilirdim.”

Ders: Birden çok ders var. Ekinci’nin özeleştirisini tekrar okuyun.

45 – Supernomads.com

2011 yılında dünya çapında bir girişim olmak için yola çıkan Supernomads.com, Airbnb modeli ile çalışan bir siteydi. Alper Yamaner ve Bora Ulutaş’ın kuruculuğunda, Mavi Kelebek New Media tarafından geliştirilen girişimin amacı dünya gezginlerine otellerden çok daha uygun fiyata, yerel kültürü tanıyabilecekleri ve yeni arkadaşlıklar kurabilecekleri bir konaklama deneyimi yaşatmayı hedefliyordu. Global ölçekte Airbnb ve HomeAway gibi rakipleri bulunan sitenin başarılı olabilmesi için ciddi tanıtım ve reklam harcamaları yapması gerekiyordu. Düşük sermaye ile yola çıkan Supernomads’ın yatırım alamaması başarısızlığın ana sebebi olarak gösterilebilir.

46 – Estore.com.tr

1998 yılında Türkiye’nin ilk online e-ticaret sitelerinden biri olarak kurulan Estore, 2006 yılında Çukurova Grubu’na satılarak büyük ses getirmişti. Daha sonra Estore.tv adı altında Digiturk üzerinden bir satış kanalı da kuran site, bir dönem Hepsiburada.com’un en büyük rakibi olarak gösteriliyordu. Estore.com.tr, yönetimde yapılan hatalar ve Estore.tv.de yapılan hatalar nedeni ile 2008’de kapandı.

Ders: Yöneticilerinizi iyi seçin.

47 – Gamoba.com

2012 Eylül ayında kendi alanlarının başarılı girişimcileri tarafından kurulmuş dikey bir e-ticaret girişimiydi. Kurucuları arasında Sina Afra, Tolga Tatari, Ahmet Emre Sarı, Emir Aral, Hakan Baş ve Alper Afşin Özdemir vardı. Oyun, konsol alanında dikey bir siteydi. Kasım 2013 tarihinde kapandı.

48 – Gurunzi.com

2012 Şubat ayında Tolga Esin ve Can Elbeyli tarafından kurulan girişim ünlülerin stil, yemek, kişisel bakım, çocuk alanlarındaki ürünleri video ile tanıtmaları mantığına dayanıyordu. Türkiye’deki e-ticaret girişimlerinden çok daha farklı ve yaratıcı bir tarzı olan  girişim Şubat 2013 tarihinde kapandı.

Şirketin kurucu ortağı Tolga Esin, yaptıkları hataları şu şekilde açıklıyor: “Üzerinde çok zaman harcanmış bir iş modeli kullanılarak hayata geçti. Ancak atladığımız en önemli unsur, e-ticaret sektörüne büyük oyuncuların dahil olmasıyla maliyetlerin uğradığı değişim oldu. Pazarı domine etmek için agresifleşen şirketler, müşteri elde etmek için harcanması gereken averaj maliyetleri yukarı çekti. Bu da rekabete dahil olmayı imkansız kıldı. Ölçek anlamında istediğimiz seviyelere çıkamadık. Planlama döneminde rekabete dahil olmak için gereken sermaye konusunda daha tutucu davranıp, bu sermayeyi projeye hayata geçirmeden garantileme yoluna gitmek hayatımızı kesinlikle kolaylaştırırdı. Ayrıca yatırım arayışı esnasında projede tam zamanlı çalışan kurucuların şirketteki hisse paylarının düşük olması, yatırımcılar için önemli bir risk unsuru olarak kabul edildi ve görüşmelerin ilerlemesinin önünü kesti.”

Ders: Maliyetlerin yükseldiği, kâr marjlarının düştüğü bir dönemde pazara girmek Gurunzi’nin en büyük hatalarından biri oldu.

49 – Filimk.com

2006 tarihinde kurulan Filimk, video izleme sitesi olarak konumlanmıştı. Kullanıcılar siteye üye olduktan sonra sisteme video ekleyip diğer videoları oylayabiliyordu. Sitenin bir diğer özelliği de canlı yayın bölümü idi. Sitede gerçekleşen tüm aktiviteleri anlık olarak izleyebildiğiniz bölümde kullanıcıların yaptıkları yorum, oylama ya da video gönderme işlemlerinden anında haberdar olabiliyordunuz. Sitenin gelir modeli reklama dayanıyordu ve kapanma sebebi de bu oldu.

50 – Petofoni.com

Evcil hayvanlar için fırsat sitesi olarak tanımlanabilecek Petofoni, Emrah Eşkin tarafından kurulmuş bir e-ticaret fırsat sitesiydi. Evcil hayvan sahiplerine yüksek indirimlerle ulaşmayı amaçlayan girişim 2011 yılında açılmış, başta köpek ve kedi olmak üzere birçok evcil hayvan için kuaför, pansiyon hizmetler, eğitim gibi hizmet alternatifleri sunuyordu. Evcil hayvanlara yönelik çok sayıda e-ticaret sitesinin var olması nedeniyle ayakta kalamadı ve birkaç ay sonra kapandı.

Ders: Rekabetin çok yoğun olduğu pazardan uzak durun.  

Kaynak: Turkishtime

Pandemi sonrası öne çıkacak iş becerilerini isterseniz aşağıda incelemeye başlayalım.

 Adapte Olabilirlik ve Esneklik

Kesin olan bir şey, şirketlerin çalışma şekilleri değişecek. Dünya zaten hızla değişiyordu, ancak pandemi bu değişimi daha da hızlandırdı. Pandemi sonrası dünyada başarılı olacak birinin değişecek ve gelişecek olan iş yerlerine, iş yöntemlerine uyum sağlayabilme ve becerilerini sürekli güncelleme yeteneğine sahip olması gerekir.

Teknoloji Meraklısı Olmak

Pandemi sonrası bir dünyaya hazırlamanın en iyi yollarından biri teknoloji becerileri edinmektir. Şirketler hem Covid19 hem de daha sonra karşılaşılabilecek salgınlara hazırlıklı olmak için dijital dönüşümlerini hızlandıracaktır. Gerçek şu ki; yapay zeka, büyük veri, nesnelerin interneti, sanal ve artırılmış gerçeklik ve robotik gibi teknolojiler işletmeleri gelecekteki pandemilere daha dayanıklı hale getirecek ve şirketlerin bu teknolojilerden yararlanmasına yardımcı olabilecek herkes çok daha iyi bir konumda olacaktır. Pandemi sonrası dünyada nerede çalışıyor olursanız olun, bu teknoloji araçlarıyla etkili bir şekilde çalışabilmeniz gerekecektir.

Yaratıcılık ve İnovasyon

Salgın sırasında yaratıcılığın ve yeniliğin önemini daha iyi gördük. Uzaktan eğitim, yeni tanı kitlerinin yapılması, otomotiv ya da beyaz eşya sanayisinin hızlıca solunum cihazları üretebilmesi, iş süreçlerinin dijital ortama taşınması gibi yaratıcı ve inovatif örneklere şahit olduk.

Bu değişimi hızlıca yapabilen şirketler ve kurumlar gelecek dünyada daha avantajlı olacaktır. Bunda sonra yeni ürünler, yeni süreçler, yeni tasarımlar ve çalışma yöntemleri icat etmek için insanın yaratıcılığı daha da önem kazanacaktır.

Veri Okuryazarlığı

Endüstri 4.0 döneminde, veri her şirket için kritik bir varlıktır. Doğru verilerle, şirketler gelecekteki iş aksaklıklarının etkisini daha iyi tahmin edebilir ve herhangi bir salgın sırasında veya sonrasında doğru ürün ve hizmetlerle müşterilere daha iyi hizmet verebilirler. 

İş eğilimlerini ve değişen müşteri ihtiyaçlarını anlayan şirketler, gelecekte bir pandemi ortaya çıktığında doğru şekilde daha iyi yanıt verebilirler.  Bununla birlikte, veri okuryazarlığı olmadığı sürece veriler bir şirket için işe yaramaz. Şirketler artık verileri anlama ve daha iyi kararlar alma becerisine sahip kişilere daha fazla odaklanacaktır.  Veri okuryazarlığı olan profesyoneller potansiyel işverenlere her zamankinden daha cazip gelecektir.

Eleştirel Düşünme

Küresel ekonomimiz COVID-19’un verdiği yaraları sardığında, gerekli olacak bir diğer yetenek de eleştirel düşünmedir. Salgın sırasında, liderlerin, işletmelerin ve hükümetlerin odağı değiştiremeye, suçu başkasına atmaya ve kamuoyunu yönlendirmeye çalıştıklarını ve sahte haber ve verilerin inanılmaz derecede artış gösterdiğini gördük. Neyin güvenilir olduğunu belirlemek için farklı kaynaklardan gelen bilgileri objektif olarak değerlendirebilen insanlar artık daha değerli olmaktadır. Tüm bilgilere güvenilmemelidir, ancak kuruluşların hangi bilgilerin karar verme sürecini etkileyeceğini anlamak için eleştirel düşünmeye güvenmesi gerekecektir.

Dijital ve Kodlama Becerileri

Kurumların dijital dönüşüm iştahı ve hızı pandeminin etkisiyle arttı. Bu nedenle, kodlama, web geliştirme ve dijital pazarlama gibi dijital becerilere sahip profesyoneller, şimdi olduğundan daha önemli hale gelecektir. 

Bireysel işleri imkansız veya daha az verimli hale getiren ekonomik krizler veya salgın hastalıklar sırasında dijital işletmeyi çalışır durumda tutabilen ve gelişebilen insanlar mutlaka işe alınanlar listesinde yer alacaktır. 

Liderlik

Sosyal mesafenin ve evde çalışmanın öngörülebilir bir gelecek için devam edebileceği bir dünyadaki değişikliklerden biri, organizasyonun her seviyesinde daha fazla insanın başkalarına liderlik edecek bir konumda olacağıdır. 

Esnek ekonomi koronavirüs sonrası büyüyecek ve lider çalışanlar farklı zamanlarda liderlik yaptıklarından daha efektif ekiplerde çalışacaklar. En iyi sonucu nasıl ortaya çıkaracağını bilen, ekibine ilham verebilen ve iş birliğini teşvik eden güçlü liderlik becerilerine sahip profesyoneller daha çok talep görecektir.

Duygusal Zeka

Liderlikle yakından bağlantılı olan, belirsiz ve zorlu zamanlarda daha da önemli olan başka bir beceri duygusal zekadır. Duygularımızı bilme, ifade etme ve kontrol etme ve başkalarının duygularının farkında olma yeteneği, duygusal zekanın temelini oluşturur.

İnsanların işleri ve işlerinin geleceği hakkında belirsiz hissettikleri zamanlarda, duygusal düzeyde insanlarla bağlantı kurmak önemlidir.  Güçlü duygusal zekaya sahip bireyler, her büyüklükteki ve tüm endüstrilerdeki kuruluşlar tarafından takdir edilecektir.

Hayat Boyu Öğrenme

Dünya Ekonomik Forumu’na göre, sadece beş yıl içinde, bugün gerekli görülen becerilerin yüzde 35’i değişecektir. Bu nedenle hayat boyu öğrenme ile kendinizi güncel ve dinamik tutabilmeniz gerekmektedir.

Sıkı bir iş piyasası ile karşılaşıldığında, ileri ve uzman iş becerilerine sahip profesyoneller hala talep görecek ve muhtemelen iş bulmak için daha az mücadele edecektir. İyi haber şu ki, becerilerinizi geliştirmek hiç bu kadar kolay olmamıştı.

Bugün, koronavirüs sonrası bir dünyaya hazırlıklı olmak adına beceri setinizi oluşturmak için yıllarca çalışmanıza ve çok para harcamanıza gerek yok. Becerilerinizi geliştirmenize yardımcı olacak sonsuz sayıda ücretsiz ve açık çevrimiçi kurs bulunmaktadır.

Bu konuşma tamamen sizinle ilgilidir. Kim olduğunuzu, ne yaptığınızı ve ne yapmak istediğinizi içerir.

Asansör konuşması yaklaşık 30 saniye ve 75 kelimedir. Bir dakikayı geçmemelidir.

Asansör konuşmanız, uzmanlığınızı ve kimlik bilgilerinizi sizi tanımayan kişilerle hızlı ve etkili bir şekilde paylaşmanın iyi bir yoludur. Doğru yapıldığında bu kısa konuşma, kariyeriniz ve iş bağlantılarınız için son derece faydalı olur.

Asansör konuşması neden önemlidir?

Bir asansör konuşması, tipik olarak  bir konuşma başlatmak için harika bir buz kırıcı olduğundan, görüşme süreci boyunca hazır olmak adına yararlı olacaktır. 

Asansör konuşması, “bana kendinizden bahsedin” gibi popüler bir İK sorusuna yanıtınızı planlarken veya bir kapak (cover) mektubuna ne ekleyeceğinizi düşünürken de yararlı bir çerçeve olabilir .

Kişisel bir asansör konuşmasının bir başka yararı, günlük hayatta heyecan verici fırsatlarla karşılaştığınızda kendinizi başkalarına tanıtmaya hazırlamasıdır. Markette, bir iş yemeğinde veya bir sosyal etkinlikte, hatta gerçek bir asansörde bile, asansör konuşması insanların sizinle neden bağlantı kurmaları gerektiğini anlamalarına veya bir fırsat ortaya çıktığında sizi düşünmelerine yardımcı olabilir.

Kariyeriniz veya istekleriniz hakkında konuşurken asansör konuşması yapmanın bir avantajı liderlik yapabilmenizdir. Diğer bir avantajı da sohbeti yönlendirmek için beklemek yerine, sunduklarınızı iddialı bir şekilde açıklayabilmenizdir.

Asansör konuşması ne zaman ve nasıl kullanılır?

Asansör konuşmanızı, iş görüşmelerinde, kariyer fuarlarında, LinkedIn özetinizde veya Twitter biyografinizde çevrimiçi olarak kullanabilirsiniz. 

Bir asansör konuşması, kendinizi işe alım yöneticileri ve şirket temsilcileriyle tanıştırmak için harika bir yoldur.

Asansör konuşmanız iş görüşmeleri sırasında, özellikle “Bize kendinizden bahseder misiniz?” sorusuna en iyi cevabı vermenizi sağlar.

Asansör konuşması nasıl olmalı?

Asansör konuşmanız kısa olmalıdır: Konuşmayı 30 – 60 saniye ile sınırlayın. Tüm çalışma geçmişinizi  ve kariyer hedeflerinizi eklemenize gerek yoktur. Konuşma kim olduğunuz ve ne yaptığınızla ilgili kısa bir özet olmalıdır.

İkna edici olmalı: Kısa bir adım olmasına rağmen, asansör konuşmanız dinleyicinin fikrinize, kim olduğunuza, ne yaptığınıza ve geçmişinize olan ilgisini artıracak kadar çekici olmalıdır.

Becerilerinizi paylaşın: Asansör konuşmanız, kim olduğunuzu ve hangi niteliklere ve  becerilere  sahip olduğunuzu açıklamalıdır. Birçok durumda değer katan konulara odaklanmaya çalışın.

Pratik yapın: Asansör konuşması konusunda rahat hissetmenin en iyi yolu önceden pratik yapmaktır. Ne kadar çok pratik yaparsanız, bir kariyer etkinliğinde veya iş görüşmesinde bu konuşmayı yapmak o kadar kolay olacaktır.

Konuşmanızı bir arkadaşınızla paylaşmayı veya videoya kaydetmeyi deneyin. Bu, zaman sınırı dahilinde olup olmadığınızı ve tutarlı bir mesaj verip vermediğinizi bilmenize yardımcı olur.

Olumlu ve esnek olun: Konuşmanızı sunduğunuzda genellikle belirli bir konum için röportaj yapmıyorsunuzdur. Bu nedenle açık fikirli ve esnek görünün. Yapmak istemeyeceğiniz şeylere öncülük etmeyin yani bu konulara girmeyin (örneğin seyahat etmeyi sevmediğinizi söylemek gibi). Bu,  potansiyel bir işverenle harika bir ilk izlenim edinme şansınızdır. Boşa harcamayın.

Hedeflerinizden bahsedin: Çok spesifik olmanıza gerek yok. Asansör konuşması daha çok genel bir konuşmadır. Ama aradığınız ve hedeflediğiniz şeyi söylemeyi unutmayın.

Kitlenizi tanıyın ve onlarla konuşun: Bazı durumlarda, jargon yani teknik terimler kullanmak güçlü bir hareket olabilir. Bu endüstri bilginizi gösterir. Ancak bir asansör konuşması sırasında jargon kullanmaya dikkat edin, özellikle de alışılmadık ve rahatsız edici terimleri kullanmayın. Bilmediğiniz konu ve terimleri kullanmayın.

Kartvizit hazırlayın: Kartvizitiniz  varsa, iletişimin devam etmesinin bir yolu olarak bunu görüşmenin sonunda sunun. Bunu yapmazsanız, iletişim bilgilerinizi paylaşmak için bir yol bulmalısınız. Bu linkedin gibi sosyal bir ağ olabilir ya da görüştüğünüze kişiye daha sonra bir eposta göndermek olabilir.

Asansör konuşması sırasında ne söylenmemeli ne yapılmamalı?

Çok hızlı konuşmayın: Evet, çok fazla bilgi iletmek için çok kısa bir zamanınız var.  Fakat bu ikilemi çabucak konuşarak çözmeye çalışmayın.  Bu sadece dinleyicilerin mesajınızı almasını zorlaştıracaktır.

Dağınık olmaktan kaçının: Bu yüzden asansör konuşmanızı daha önce prova etmelisiniz. Çok iyi başlayıp daha sonra tıkanmanız ya da bir sessizlik oluşması gerçekten iyi olmaz. Konuşmanıza odaklanın. Konuştuğunuz kişiye, konuşma veya yanıt verme fırsatı vermeyi de ihmal etmeyin.

Kaşlarınızı çatmayın veya monoton bir şekilde konuşmayın: Prova yapmanın avantajlarından biri kullanmak istediğiniz kelimeleri hatırlamanıza, o anki davranışlarınızı ve yüz ifadenizi kontrol etmenize yararlı olmasıdır. Enerjiniz yüksek olsun, kendinizden emin ve hevesli olun.

Kendinizi tek bir asansör konuşması ile sınırlamayın: Belki kendinizi ifade etmek istediğiniz birbirinden farklı alanlar vardır. İletişim becerilerinizin çoğu bu alanlar için geçerli olacaktır, ancak konuştuğunuz kişiye bağlı olarak konuşmanızı özelleştirmek isteyebilirsiniz. Bu nedenle birden fazla asansör konuşmanız olabilir. 

Asansör konuşması örnekleri

Kendi asansör satış konuşmanızı hazırlarken bu örnekleri kılavuz olarak kullanabilirsiniz. 

Bağlam: Mentor aramak
İş Unvanı: Grafik tasarım

“Merhaba, ben Esra. Tanıştığımıza memnun oldum! X şirketinde grafik tasarımcısıyım, üst düzey müşterilerimiz için çeşitli pazarlama ihtiyaçları için güzel, sezgisel tasarımlar oluşturma konusunda tutkuluyum. Grafik tasarım alanında yüksek lisans yaptım. Kariyer yolları ve özellikle önümüzdeki birkaç yıl içinde sanat yönetmeni rolünü üstlenmenin yolları hakkında daha fazla bilgi edinmek için deneyimler arıyorum. Y markasıyla yaptığınız çalışma ve tasarım bana ilham verdi. Eğer vaktiniz varsa ve tabi sizin için de uygunsa, sizinle mentörlük hakkında daha fazla konuşmak isterim.

Bağlam: Ürün pazarlamak
İş Unvanı: Mobil uygulama geliştirici

“Merhaba, ben Arda ve ben bir mobil uygulama geliştiricisiyim. Bugünlerde şirketlerin karşılaştığı en büyük zorluklardan biri çalışanların çalışma süresini izlemek. Tabii ki, çalışanların giriş ve çıkış yapması gereken bir binanız olduğunda işler kolaylaşıyor, ama evden çalışan veya ofis dışında çalışanlar hakkında ne söylenebilir? Hem çalışanların hem de işverenlerin sadece cep telefonlarını ve tasarladığım bir uygulamayı kullanarak bu sorunu çözen bir hizmetim var. Uygulama, çalışanların bulundukları yerden oturum açmalarını ve bir düğmeye basarak başlangıç ​​ve bitiş zamanlarını girmelerini sağlıyor. Bağlantı olan bir alanda olmanıza bile gerek yok. Program tüm verileri yakalar ve bir dosyada tutar ve daha sonra kullanıcı bağlantı aralığına girer girmez otomatik olarak işverenin sunucularına yüklenir. Bu uygulama sadece uzak çalışanlar için zaman kartı sürecini kolaylaştırmakla kalmadı, aynı zamanda mesai kaynaklı maaş hatalarını % 90 azaltıyor. Sizden böyle bir ürünün demo tanıtımını yapmak için randevu talep ediyorum.

Önemli Çıkarımlar

KISA VE NET KONUŞUN: Asansör konuşmanız bir satış konuşmasıdır. Mesajınızı 60 saniye veya daha kısa bir sürede vermelisiniz.

TEMEL NOKTALARA ODAKLANIN: Kim olduğunuzu, ne yaptığınızı ve neye ulaşmak istediğinizi söyleyin.

OLUMLU VE İKNA EDİCİ OLUN: Zamanınız sınırlıdır. Yapmak istemediklerinize değil, ne yapmak istediğinize odaklanın. İyimser ve esnek olun.

PRATİK YAPIN: Mesajınızın açık olduğundan emin olmak için konuşmanızın birçok kez provasını yapın. Bir arkadaşınızla paylaşın. Kendiniz videoya çekip izleyin.

Oyun Teorisi matematiksel bir kökene sahip olmasına rağmen; ekonomi, işletme, siyaset bilimi, psikoloji, poker ve hatta biyoloji gibi alanlarda kullanılmaktadır. 

Oyun Teorisi geçmiş olayları ve durumları açıklamak için, oyuncuların gelecek oyunlarda hangi aksiyonları alacağını tahmin etmek için ve/veya müşterilerin diğer oyuncularla etkileşime girdiklerinde hangi gerekli eylemleri yapmaları gerektiğini tavsiye etmek için kullanılır.

Oyun Teorisinde Temel Kavramlar

Oyun Teorisini daha iyi anlamak için bazı temel kavramlara, temel terminolojiye ve arka plan varsayımlarına aşina olmak gerekir. Örneğin  ‘oyun’ kelimesinin kendisi zaten biraz karışıklığa neden olabilir. Oyun Teorisi’nin kartlar veya video oyunları gibi eğlence oyunları ile ilgisi yoktur. Ayrıca, Oyun Teorisi kumar oyunlarının ve hatta sporun ötesine geçer. Oyun Teorisi, oyuncuların stratejik etkileşimlerinin incelendiği ve belirli bir oyuncunun yararına olacak sonuca götürecek optimal stratejiye karar vermek için ‘Strateji Oyunları’ ile ilgilidir. Bu nedenle, zorlu ortamlarda sürdürülen çeşitli işler için kullanışlı bir araç olabilir. Veya siyaset arenasında koalisyonlar kurmak veya uluslararası ticarette ülkeler arasında ikili ilişkiler kurmak için kullanılabilir. Bu nedenle, bir oyun olarak adlandırmak için her zaman en az iki partiye (oyuncu) ihtiyaç vardır. Ancak, etkileşimin stratejik bir oyun haline gelmesi için bu oyuncuların birbirlerinin varlığının ve kararlarının diğer oyuncular üzerindeki etkisinin farkında olmaları gerekir. İşte o zaman belirli eylemlere tepki gösterebilir ve gelecek ile ilgili varsayımda bulunulabilir.

Sonuçlar ve Getiriler

Bir oyun sırasında oyuncuların seçebilecekleri birden fazla eylemi vardır. Örneğin; iş dünyasında: rakipler fiyatları artıracak mı yoksa düşürecek mi? siyasette: siyasi partiler birbirleriyle uzlaşacak mı uzlaşmayacak mı? 

Bu seçeneklerin her biri (bir stratejinin parçası olan) sonunda belirli bir sonuca yol açacaktır. Örneğin fiyatları düşürmek, rakibinizin tepkisinin ne olduğuna bağlı olarak daha fazla müşteriye veya fiyat savaşına neden olabilir. 

Rasyonellik

Oyun Teorisinde, oyundaki tüm oyuncular ‘rasyonel’ varlıklar olarak varsayılır. Bu bağlamda rasyonel olmak bir takım şeyleri ifade eder. Her şeyden önce, oyuncuların harekete geçmeden önce dikkatlice düşünmeleri önemlidir. İkinci olarak, oyuncular kendi hedeflerinin, tercihlerinin, sınırlamalarının veya eylemlerindeki kısıtlamalarının tamamen farkındadırlar. Son olarak, çıkarlarına en iyi şekilde hizmet edecek sonuca götürecek gerekli hesaplamaları yapabilirler. Ancak rasyonel olmak; oyuncuların bencil olduğu, duygularının olmadığı veya tüm oyuncuların aynı değerlere ve ahlaki standartlara sahip olduğu anlamına gelmez. Rakibinizin değerlerinin ne olduğunu ve neye önem verdiğini bilmek stratejinin bir parçasıdır.

Denge

Oyun teorisyenleri, oyunun çözümünü bir denge olarak adlandırırlar. Bu, bir oyuncu diğer oyuncuların stratejilerine en iyi tepki veren stratejiyi kullandığında olur. Bu, oyuncunun tercih ettiği getiriyi alacağı anlamına gelmez. Diğer oyuncuların yaptığı seçimler göz önüne alındığında en iyi getiriyi elde eder. 

Nash Dengesine, oyundaki diğer tüm oyuncuların stratejileri göz önüne alındığında, hiçbir oyuncu başka bir stratejiye geçerek getirilerini iyileştiremediğinde ulaşılır. Başka bir deyişle: eğer her oyuncu bir strateji seçtiyse ve diğer oyuncular stratejilerini değiştirmediği için hiçbir oyunca fayda sağlayamıyorsa, o zaman mevcut stratejik seçimler ve karşılıklı getiriler bir Nash Dengesi oluşturur.

Oyun Türleri

Strateji oyunları birçok farklı bağlamda ortaya çıkar ve bu nedenle birçok farklı özelliğe sahip olabilir. Farklı oyunların en iyi bilinen sınıflamaları aşağıda özetlenmiştir.

Sıralı veya Eş zamanlı

Sıralı oyunlar, katı bir oyun düzeninin olduğu stratejik durumları gerektirir. Oyuncular sırayla hamle yapmakta ve diğer oyuncuların ne yaptığını bilmektedir. Bu örneğin satrançta olur. Beyaz taşlarla oynayan oyuncu başlar ve siyah taşlarla oynayan oyuncu bir sonraki dönüşü yapar. Dahası, her ikisi de aynı satranç tahtasında oynadıkları için, diğer oyuncuların bir sonraki hamlelerine karar vermeden önce ne yaptığını görebilirler. 

Eş zamanlı oyunlarda, oyuncunun rakiplerin ne yapacağını bulması daha zordur. Bununla birlikte, oyuncular eylemlerini tek başına seçtiklerinde ve diğer oyuncuların ne yaptığını veya yapacaklarını bilmediğinde eş zamanlı bir oyun olur. Bu nedenle oyuncular rakiplerinin ne yapmayı seçtiklerini bilmeden hareket etmek zorundadır. Sıralı ve eş zamanlı oyunlar arasındaki fark önemlidir, çünkü iki oyun türü farklı türde etkileşimli düşünmeyi gerektirir.

İş birlikli veya İş birliksiz

Oyun Teorisi, anlaşmaların uygulanabilir olduğu ve uygulanmadığı stratejik durumlar arasındaki ayrımı yakalamak için özel bir terminoloji kullanır. Önceden belirlenmiş ortak eylem anlaşmalarının uygulanabilir olduğu oyunlara iş birlikçi oyunlar denir. Anlaşmalar, örneğin, tüm oyuncular kararlarını diğerlerinin huzurunda vermek zorunda olduğunda veya sözleşme ihlal edildiğinde bir oyuncuyu cezalandırabilecek üçüncü bir bağımsız parti olduğunda uygulanabilir. Adalet Divanı toplumda böyle bir üçüncü taraftır. 

Bununla birlikte; çoğu zaman oyunlar, bireysel eylemlerin harici bir bağımsız üçüncü tarafça gözlemlenemediği veya uygulanamayacağı durumlarda mevcuttur. Bu tür bir uygulamanın mümkün olmadığı ve bireysel oyuncuların kendi çıkarları doğrultusunda hareket etmelerine izin verilmesi gereken oyunlara iş birlikçi olmayan oyunlar denir.

Sıfır Toplam veya Pozitif Toplam

Bazı oyunlar, bir oyuncu sadece diğer oyuncu kaybederse kazanabilecek şekilde yapılır. Örneğin bunu satranç veya teniste görebilirsiniz. Bu durumlarda, oyuncuların çıkarları tabiri caizse, tamamen çatışmaktadır. Bu tür oyunlara sıfır toplamlı oyunlar denir. Daha resmi olarak konuşursak, sıfır toplamlı bir oyun, her oyuncunun kazancının veya kaybının diğer oyuncunun kayıpları veya kazançları ile tam olarak dengelendiği bir durumun matematiksel bir temsilidir. Neyse ki, çoğu ekonomik veya sosyal oyun sıfır toplamlı oyunlar değildir ve oyuncuların herkese yarar sağlayacak anlaşmalar yapmasına izin verir. Bu oyunlar pozitif toplamlı oyunlar veya kazan-kazan durumları olarak adlandırılabilir. 

Şirketler genellikle bunu Ortak Girişimler, ittifaklar veya stratejik ortaklıklar aracılığıyla rakiplerle iş birliği yaparak yaparlar. Siyasi partiler bunu koalisyonlar kurarak yapabilirler. Bu tarafların çıkarları tam olarak uyumlu olmayabilir, ancak çıkarlarındaki bazı örtüşmelerden dolayı, toplam pastayı büyütmek ve bir miktar fayda sağlamak için hala iş birliği yapabilirler.

Kusursuz veya Kusurlu ve Tam veya Eksik Bilgi

Oyuncular oyuna başlamadan önce ya oyunun ‘tarihi’ hakkında mükemmel bir şekilde bilgilendirilirler ya da bilgi alamazlar. Oyuncuların daha önce meydana gelen tüm olaylar hakkında bilgilendirildiği bir oyuna (daha önce diğer tüm oyuncular tarafından yapılan hamleler) kusursuz bilgi oyunları denir. Ancak, çoğu oyun eksik bilgi oyunudur. Dolayısıyla bu, oyuncuların diğer oyuncular tarafından seçilen eylemlerden habersiz oldukları anlamına gelir. 

Tam bilgilerle, her oyuncu diğer oyuncuların tercihlerini (kazançları) ve olası stratejilerini bilir. Böyle bir durumda, oyuncular arasında ortak bilgi vardır. Tersine, eksik bilgi içeren bir oyunda, oyuncular rakipleri hakkında tam bilgiye sahip değildir. Bazı oyuncular özel bilgilere sahiptir, bu oyuncuların nasıl davranacağına dair beklentiler oluşturulurken bu durum dikkate alınmalıdır. Gerçek dünyada, çoğu zaman eksik bilgi oyunlarıyla karşılaşırız, çünkü insanlar genellikle kendileri hakkında bazı önemli bilgileri saklama eğilimindedirler.

Örnekler:

1.Örnek – Üç Kapı problemi

Amerika’da Let’s Make a Deal (Hadi Bir Anlaşma Yapalım) isimli popüler bir yarışma bu konuda güzel bir örnek teşkil etmektedir.

• Yarışmacıdan üç kapıdan birisini seçmesi istenir.
• Kapıların birinin ardında pahalı bir araba, diğerlerinin ardında ise keçi vardır.
• Yarışmacı 1, 2 veya 3 numaralı kapılardan birini seçer.
• Sunucu yarışmacının seçmediği kapılardan birini açar. Açtığı kapının ardından bir keçi çıkar.
• Geriye iki kapalı kapı kalır.
• Sunucu yarışmacıya seçtiği kapıyı değiştirebileceğini söyler.

Peki yarışmacı fikrini değiştirmeli mi? Ne yapmalı?

Yarışmacı seçimini mutlaka değiştirmelidir. Yarışmacı araba olan kapıyı bulmak istediğine göre araba başarıyı, keçi ise başarısızlığı temsil etmektedir. Yarışmanın başında yaptığı seçimin başarılı olma olasılığı 1/3’tür. Oysa ardında keçi olan bir kapı elendikten sonra arabayı bulma olasılığı 1/2’ye çıkmıştır. Yani yarışmacı, ilk tercihte ısrarcı olursa %33 olan kazanma olasılığını, kapıyı değiştirerek %50’ye taşımış olur.

2.Örnek – Mahkum İkilemi

Bu ikilem (dilemma), Oyun Teorisi’ne giriş dersi konularından biridir ve teorinin bilimsel olarak nasıl yapılandırıldığını açıklamak için kullanılır.

• İki şüpheli bir soruşturma kapsamında göz altına alınır.
• Polis şüphelileri ayrı sorgu odalarına alır ve teklifte bulunur.
• Polisin elinde yeterli delil yoktur.
• Şüphelilerin birbiri ile iletişim kurma imkanı yoktur.

Polisin teklifi:

• Eğer iki şüpheli de konuşmazsa yani itiraf etmez ise her ikisi de 1’er yıl hapis cezası alacaktır.
• Eğer şüpheliler birbiri aleyhine tanıklık ederse her ikisi de 5’er yıl hapis cezasına çarptırılacaktır.
• Şüphelilerden biri, diğerinin aleyhinde tanıklık eder; ancak diğeri suskun kalmayı seçerse tanıklık eden serbest kalır, suskun kalan ise 10 yıl hapis cezasına çarptırılır.

Siz bu durumda olsaydınız ne yapardınız? Susar mıydınız yoksa aleyhe tanıklık eder miydiniz?

En akıllıcası suskun kalmaktır.

Türkiye 100 listesi hazırlanırken, başvuran şirketlerin son 2 yıl, yani 2015-2017 arası ciro artış hızı dikkate alınmıştır.

Türkiye’nin en hızlı büyüyen 100 şirketinin, bu dönemdeki ortalama büyümesi %605’tir.

Bu şirketlerin Türkiye’deki milli gelir artışının 18 kat üzerinde bir performans  göstermiştir.

İlk 100’deki şirketler 2017 yılında ortalama yıllık 60 milyon TL’lik satış yapmış, her biri ortalama 93 kişiye istihdam sağlamıştır.

Şirketlerinin %63’ü 68 farklı ülkeye ihracat yapmaktadır.

Şirketlerinin yaş ortalaması 11,5’tur. Yöneticilerinin yaş ortalaması da 46’dır.

Listede 3 büyük şehir dışında, 22 şehirden şirketler yer almaktadır.

Listede bilişimden haberleşmeye, inşaattan lojistiğe, gıdadan tekstile, plastikten makineye kadar 36 farklı sektörden şirketler bulunmaktadır.

İyi bir sunum yapmak, içeriği hazırlamakla başlar. Mesajınız ne kadar etkileyici olursa olsun, insanların kolayca anlayabileceği basitlikte iletemezseniz başarılı olamazsınız.

Powerpoint, prezi ve birçok online/offline araç iyi bir sunum yapabilmek için imkanlar sunmaktadır. Bu araçları da efektif kullanabilmek önemlidir.

1. Takip edilmesi kolay bir format oluşturun

Söylemeniz gerekenleri üç basit bölüme ayırın: giriş, gelişme ve sonuç.

• Etkileyici bir giriş: Girişte ne hakkında konuşacağınızı net ve basit bir şekilde ifade edin. Bunun katılımcılarla olan ilişkisini de ifade edebilirsiniz.
• Bir delil sunun: Sunumun gelişme (gövde) bölümü, konunun ana noktalarını sayısal verilerle, kanıtlarla, çıktılarla belirtmelidir. Bu bölüm herkesi etkileyebileceğiniz yerdir.
• Temel çıkarımlarla özetleyin: Sonuç bölümü, gelişme bölümüne atıf yapılarak vermek istediğiniz mesajı belirteceğiniz yerdir.
• Toplamda en fazla 10-15 slayt: Kimse onlarca slaytın içinde boğulmak istemez. Unutmayın sunum esnasında gözler slaytlarda değil sizin üzerinizde olmalı. Bu nedenle kalabalık ve karışık slaytlarla rolünüzü kaybetmeyin. Sunumunuz 30 dakika bile sürse slayt adetiniz 10-15 adedi geçmesin. Çok şey mi anlatmak istiyorsunuz? Slayt sayısı size engel değil. İnsanları görsel bir hazımsızlığa sürüklemeyin.

2. Slayt içerikleri basit ve net olsun

Çok fazla metin insanların yorulmasına, dikkatinin dağılmasına neden olacaktır. Size bakmak ve mesajınızın duygusal etkisini hissetmek yerine ekranı takip edeceklerdir.

• Slayt başına en fazla 6 kelime: Pazarlama gurusu Seth Godin, slayt başına sadece altı kelime olması gerektiğini söylüyor. Kelimelerinizi dikkatlice seçin ve en uygunlarını bulana kadar gözden geçirin.
• Sunum buzulun görünen kısmıdır: Unutmayın sunum esnasında bilginin kaynağı sizsiniz. Vermek istediğiniz tüm bilgileri slayta yazamazsınız. Bir roman yazmıyorsunuz. Bu nedenle bilgileri cümleler yerine anlaşılabilir küçük kelime grupları ile yazın. Az sayıda ve kısa olmaları gerekir. Siz zaten sunum esnasında bunları açıklayacaksınız. Görsel içerikler kullanın. Bunlar daha kolay anlaşılır.

3. Tasarım detaylarına özenin

İyi tasarlanmış bir sunum hem sizin işinizi kolaylaştırır hem de katılımcıların sizi daha iyi anlamasını ve takip etmesini sağlar.

Profesyonel bir tasarımcı olmasanız da artık bir çok sunum aracı oldukça kolay tasarım yapma imkanı sağlamaktadır. Bu konuda kendinizi geliştirebilirsiniz.

• Renkleri doğru kullanın. Parlak renkler göz kamaştırabilir, ancak çok fazla yorucu da olabilir. Sunumunuzda en alakalı renkleri kullanın. Renklerin psikolojisi ile ilgili kısa bir araştırma yapmak faydalı olacaktır. Kurumsal renkleri kullanmak önemlidir. Çok fazla renk karmaşasına girmeyin. Unutmayın PC ya da tablet ekranında hoş görünen bir tasarım perde de ya da büyük bir ekranda uzaktan hoş görünmeyebilir. Bu durumu da dikkate alın.
• Yazı tipinizle tutarlı olun: Tutarlı tasarım sizi daha profesyonel gösterir. Büyük harf ve küçük harf, Times New Roman ve Comic Sans veya 8 ila 30 punto metin boyutu arasında yersiz geçiş yapmayın. Bir yazı tipi ve bir boyut ile devam edin. Vurgulamak istediğiniz kelimeleri abartmadan farklı bir renkte, şekilde veya boyutta belirtebilirsiniz.
• Mükemmellik için format: Bir slayttaki kötü pikselli bir grafik ya da resim ve kötü hizalanmış metin sizi özensiz biri olarak gösterebilir. Ayrıca amacınız mesajınızı en iyi şekilde vermek değil mi? Bu nedenle anlaşılır olmanız gerekiyor. Bu konuda özenli olmalısınız. Evet zaman alacaktır, ama sizi öne de çıkaracaktır.

4. Sunumun birkaç kez üstünden geçin

İyi giyilmiş ayakkabılar gibi, iyi bir sunumun parlak ve ışıltılı olması için genellikle birkaç tur tozunun alınması gerekir.

• Dağınık başlayabilirsiniz: Dağınık başlamaktan korkmayın. Kafanızda sunum ile ilgili kurgunuz hazırsa hızlı bir şekilde başlayabilirsiniz. Fikirlerinizi ve vermek istediğiniz bilgileri çok fazla özenmeden slaytlara geçirebilirsiniz. Bu aşamada bırakın beyniniz özgür kalsın. Onu sınırlandırmayın. Bunu daha sonra yapacaksınız.
• Düzenlemede acımasız olun: İlk başta çok miktarda bilgiye sahip olabilirsiniz ve her slaytta olması gerekenden fazla bilgi yazmış olabilirsiniz. Artık kendinize karşı biraz acımasız olma vakti gelmiştir. İçiniz acısa da bu aşamada içeriğinizi kısaltmalı ve net bir hale getirmelisiniz. Bildiğiniz her şeyi karşı tarafa asla tamamen aktaramazsınız. Bunu ummayın. Bir şeyi basitçe anlatamıyorsanız o konuyu pek de iyi anlamamışsınızdır.
• Bir başkasından görüş alın: Herkes ile önceden sunumunuzu paylaşmak istemiyor olabilirsiniz. Ama illaki görüşlerine güvendiğiniz bir arkadaşınız veya meslektaşınız vardır. Vaktiniz varsa ondan görüşlerini almayı unutmayın. Başka bir çift göz mucizeler yaratabilir.

5. Sunuma güçlü bir başlangıç yapın

Sunumunuza nasıl başladığınızı ve bitirdiğinizi fark yaratacaktır. İzleyiciler genellikle ilk 7 saniyede biriyle ilgili fikirlerini oluştururlar, bu yüzden başlangıca çok önem verin.

• Farklı olun: Başlangıçta bir anektot, bir hikaye, bir fıkra, tarihten bir olay anlatarak buz kırıcı etki yaratabilirsiniz. Başlangıçta sizin kadar katılımcıların da hazır olması gerekmektedir. Geç saatte, yemekten sonra ya da öncesinde birkaç toplantının yapıldığı bir toplantıda insanların başlangıçta konsantrasyon problemi olabilir. Farklı olun ve onları uyandırın.
• Bir soru sorun: Retorik sorular, bir konuyu çerçevelemenin ve fikirleri tanıtmanın harika bir yoludur. 
• Kitlenize göre uyarlayın: Hedef kitleniz hakkında ne biliyorsunuz? Ne kadar çok bilirseniz, özellikle beğendiklerini ve beğenmediklerini biliyorsanız, o kadar iyi.

6. Özgün olun

Samimi ve yürekten konuşun. Kendinizi ispatlama ya da insanları etkileme peşinde olmayın. En azından birincil amacınız bu olmasın. İşinizi iyi yapın yeter. Sonuçta, bu yüzden oradasınız ve bundan daha fazlasını yapamazsınız.

• Mizah kullanın: Mizah sunum esnasında çok etkili olabilir. Mizahi bir hikaye anlatmak engelleri aşabilir, sizi daha sevimli yapabilir ve mesajınızı daha akılda kalıcı hale getirebilir.
• Hata yapmaktan korkmayın: Hata yapma korkusu sizi aşırı derecede gerginleştirebilir. Rahatlayın, en iyi konuşmacılar bile kötü şansa sahip olabilir.

7. Sorun yaşamamak için planınız olsun

Sunumunuzun içeriği ve tasarımı üzerinde yaptığınız tüm hazırlıkları önceden kontrol etmeniz faydalı olacaktır.

• Bir alıştırma yapın: Önceden sesli sunum provası yapın. Hatta bu provaları videoya kaydetmek çok iyi olacaktır. Böylece doğru bir gözle inceleyebilir ve konuşmanızın slaytlarınızla eşleşip eşleşmediğini fark edebilirsiniz. Ayrıca çalışma sürenizi ayarlamanıza yardımcı olur.
• Bir uzaktan kumanda kullanın: Bir pointer veya uzaktan kumanda, kitleyle yüzleşmenize yardımcı olur ve dizüstü bilgisayarınıza geri dönmenize gerek kalmaz.
• Yedek malzeme bulundurun: Sunumunuzun mutlaka kopyası olsun. Gerekli ise hardcopy halini de yanınızda bulundurun.
• Bir zamanlayıcı kullanın: Size verilen süreyi aşmayın. Çok kısa sürede de sunumunuzu bitirmeyin. Telefonunuzu sessiz moda alın ve konuşmaya başlar başlamaz kronometreyi ayarlayın.

8: Sonuç aşamasında katılımcılara odaklanın

• Duygusal bir izlenim bırakın: ‘Söyledikleriniz unutulabilir, ama hissettirdikleriniz unutulmaz’ diyor şair Maya Angelou.
• Önemli çıkarımlar için duraklama kullanın: Kitlenin belirli bir şeyi hatırlamasını ister misiniz? Yavaşça söyleyin ve sonunda bir duraklama bırakın. Sessizlik söylediklerinizi vurgulayacak ve anlamlı kılacaktır.
• Ana mesajınızı iletin: Eylem çağrısı, aksiyon planı ve öneriler, sunumunuzu güçlü ve etkili bir şekilde tamamlamanın en iyi yoludur.